{"id":5027,"date":"2020-12-21T21:12:59","date_gmt":"2020-12-21T14:12:59","guid":{"rendered":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=5027"},"modified":"2024-02-05T00:28:36","modified_gmt":"2024-02-04T17:28:36","slug":"tham-luan-cua-tien-sy-van-hoc-tran-thi-hai-yen-phan-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.net\/?p=5027","title":{"rendered":"THAM LU\u1eacN c\u1ee7a TI\u1ebeN S\u1ef8 V\u0102N H\u1eccC TR\u1ea6N TH\u1eca H\u1ea2I Y\u1ebeN \u2013 Ph\u1ea7n 3"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"5027\" class=\"elementor elementor-5027\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5402c8a9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5402c8a9\" data-element_type=\"container\" data-settings=\"{&quot;content_width&quot;:&quot;boxed&quot;}\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6953a4d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6953a4d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.19.0 - 07-02-2024 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#69727d;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#69727d;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=5015\">Ph\u1ea7n 1<\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=5020\">Ph\u1ea7n 2<\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>Ph\u1ea7n ba c\u1ee7a tham lu\u1eadn.<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.2. <\/strong>C\u0169ng trong n\u0103m 1924, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn <em>Ki\u1ec1u<\/em>, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qu\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f4ng chi\u1ebfu b\u1ed9 phim <em>Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u<\/em><em> <\/em>do h\u00e3ng phim <em>Indochine Films et Cin\u00e9ma<\/em> th\u1ef1c hi\u1ec7n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 phim \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y<a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a>, \u1edf \u0111\u00e2y ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 ph\u00e2n t\u00edch th\u00eam m\u1ed9t v\u00e0i chi ti\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc khi phim c\u00f4ng chi\u1ebfu m\u1ed9t n\u0103m, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e0i \u201cCh\u1edbp b\u00f3ng <em>Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u<\/em>\u201d qu\u1ea3ng c\u00e1o cho c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c qu\u1ea3ng c\u00e1o cho vi\u1ec7c ti\u1ebfp nh\u1eadn m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u00e2n ti\u1ebfn c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, b\u00e0i b\u00e1o c\u00f2n ti\u1ebft l\u1ed9 vai tr\u00f2 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh trong qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1ed9 phim: l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u00fd t\u01b0\u1edfng, ng\u01b0\u1eddi cung c\u1ea5p k\u1ecbch b\u1ea3n <em>\u201cT\u1eadp v\u0103n d\u1ecbch \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u00e2y t\u00f4i c\u00f3 g\u00f3p nh\u1eb7t l\u1ea1i, d\u00e1n th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eadp th\u1ea3o, \u0111\u01b0a cho m\u1ea5y b\u1eadc qu\u00ed quan coi<\/em><em>\u201d<\/em> [28, 09\/6\/1923] (sau n\u00e0y phim \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh r\u00f5: <em>k\u1ecbch b\u1ea3n c\u1ee7a Thierry d\u1ef1a theo b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh<\/em>), v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean c\u0169ng ki\u00eam vi\u1ec7c qu\u1ea3ng c\u00e1o phim [28].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Chi ti\u1ebft \u201ct\u1eadp v\u0103n d\u1ecbch\u201d trong b\u00e0i b\u00e1o h\u1eb3n nhi\u00ean nh\u1eafc \u0111\u1ebfn b\u1ea3n <em>\u201ct\u00e2n di\u1ec5n Ph\u00e1p v\u0103n\u201d<\/em> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u1ecdn v\u1eb9n tr\u00ean <em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed<\/em>. V\u00e0 v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ed9 phim c\u00e2m, v\u1edbi ph\u1ee5 \u0111\u1ec1 ti\u1ebfng Ph\u00e1p, t\u1ee9c l\u00e0 phim d\u00e0nh cho c\u00f4ng ch\u00fang ti\u1ebfng Ph\u00e1p, n\u00ean b\u1ea3n d\u1ecbch Ph\u00e1p v\u0103n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ph\u1ea3i c\u00f3 vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u1ed7 tr\u1ee3 kh\u00e1n gi\u1ea3 xem phim n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 b\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh, sau khi b\u1ea3n d\u1ecbch \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ed1t nhi\u1ec7m v\u1ee5 thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e0m phim Ph\u00e1p ch\u1ecdn <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u1ec3 d\u1ef1ng phim.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 sau b\u01b0\u1edbc ph\u1ed5 c\u1eadp <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 ti\u1ebfng Ph\u00e1p b\u1eb1ng b\u00e1o ch\u00ed, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u00eam cho <em>Ki\u1ec1u <\/em>m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c ngh\u1ec7 thu\u1eadt n\u1eefa \u0111\u1ec3 qu\u1ea3ng b\u00e1, l\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh, v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u1ea3i tr\u00ed (c\u0169ng t\u1ee9c l\u00e0 gia t\u0103ng s\u1ef1 ph\u1ed5 c\u1eadp) v\u00e0 \u0111\u01b0a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0a n\u01b0\u1edbc Nam ra to\u00e0n c\u1ea7u: <em>\u201cSau n\u1eefa, n\u1ebfu ch\u00fang ta l\u00e0m ra \u0111\u01b0\u1ee3c phim hay, n\u1ed5i ti\u1ebfng cho hi\u1ec7u Indochine film \u0111\u1ec3 cho kh\u00e1ch cin\u00e9ma trong th\u1ebf gi\u1edbi th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c m\u1ed9t cu\u1ed9c vui thi v\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, ai n\u1ea5y ph\u1ea3i khen v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, khen t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7t Nam, \u1ea5y c\u00f3 ph\u1ea3i ta c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c qu\u1ea3ng c\u00e1o chung cho n\u01b0\u1edbc ta v\u1edbi to\u00e0n c\u1ea7u\u201d<\/em> [28, 09\/6\/1923].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ph\u1ea3n h\u1ed3i v\u1ec1 b\u1ed9 phim sau c\u00f4ng chi\u1ebfu, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c d\u1ef1ng phim theo b\u1ea3n d\u1ecbch Ph\u00e1p v\u0103n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, \u0111\u00e3 b\u1ed9c l\u1ed9 nh\u1eefng ti\u1ebfp nh\u1eadn tr\u00e1i chi\u1ec1u nhau v\u00e0 kh\u00e1 ph\u1ee9c t\u1ea1p<a href=\"#_ftn2\">[2]<\/a>. Song c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00edch c\u1ef1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ed9 phim v\u00e0 c\u1ee7a b\u1ea3n d\u1ecbch Ph\u00e1p v\u0103n m\u00e0 b\u1ed9 phim d\u1ef1a theo:<em>\u201c<\/em><em>\u0111\u00e3 b\u1eafc c\u1ea7u cho c\u00f4ng ch\u00fang Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam<\/em><em>\u201d<\/em> [13].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.3. <\/strong>V\u1eady c\u00f2n vai tr\u00f2 c\u1ee7a b\u1ea3n t\u00e2n di\u1ec5n <em>Ki\u1ec1u<\/em> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u1edbi v\u1ecb th\u1ebf \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110i\u1ec3n ph\u1ea1m (canon) \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 <em>\u201cnh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m hay nh\u00f3m t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t m\u1eabu m\u1ef1c c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n<\/em><em> <\/em><em>h\u1ecdc c\u1ea3 v\u1ec1 n\u1ed9i dung v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u1edbi \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng l\u00e0 t\u00ednh to\u00e0n b\u00edch v\u00e0 t\u00ednh quy\u1ec1n l\u1ef1c\u201d<\/em> [12, tr.66].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1eady l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb k\u00e9p (gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, bao g\u1ed3m c\u1ea3 h\u00ecnh th\u1ee9c, t\u00ednh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng hay n\u1ed9i dung &#8211; t\u1ee9c gi\u00e1 tr\u1ecb tinh hoa\/gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i), v\u00e0 hai m\u1eb7t n\u00e0y kh\u00f4ng t\u00e1ch r\u1eddi nhau.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110i\u1ec3n ph\u1ea1m c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u01b0\u1ee3t th\u1eddi gian [26, tr.60], v\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb giam h\u00e3m trong b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00e1ch \u0111\u1ecdc n\u00e0o [23]. Nh\u01b0ng ai c\u00f3 quy\u1ec1n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m? L\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn xung quanh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y: x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m ho\u1eb7c c\u01a1 ch\u1ebf t\u1ea1o t\u00e1c \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m n\u1eb1m ngo\u00e0i s\u1ef1 chi ph\u1ed1i c\u1ee7a thi\u1ebft ch\u1ebf [17, tr.26-49], [12, tr.68-69]. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m c\u0169ng l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c, v\u00e0 khi \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho v\u1ecb th\u1ebf \u0111\u00f3, \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn l\u01b0\u1ee3t n\u00f3 c\u0169ng th\u00e0nh m\u1ed9t ki\u1ec3u quy\u1ec1n l\u1ef1c. V\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung qua c\u00e1c quy \u01b0\u1edbc, thi\u1ebft ch\u1ebf nh\u01b0 sau:<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+ C\u00e1c quy \u01b0\u1edbc vi\u1ebft c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i (hay c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 quan ni\u1ec7m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng) s\u1ebd g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o ra c\u01a1 ch\u1ebf quy\u1ec1n l\u1ef1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1eadt t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m-phi \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m, v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi n\u00f3 l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m-ngo\u1ea1i bi\u00ean (qua th\u1ee5 n\u1ea1p, v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh v\u0103n h\u00f3a).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+ C\u00e1c thi\u1ebft ch\u1ebf v\u0103n h\u00f3a g\u1eafn v\u1edbi ch\u00ednh th\u1ec3 th\u1eddi \u0111\u1ea1i<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>+ Thi\u1ebft ch\u1ebf v\u0103n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3 qua c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0: \u0111\u1ecbnh kinh s\u00e1ch, ban th\u01b0\u1edfng, b\u00ecnh v\u1ecbnh, \u0111\u1ec1 t\u1eeb (th\u1eddi trung \u0111\u1ea1i), so\u1ea1n s\u00e1ch gi\u00e1o khoa (th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i), \u0111\u1ecbnh khung ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ecdc, l\u00e0m tuy\u1ec3n t\u1eadp, qu\u1ea3ng c\u00e1o\/qu\u1ea3ng b\u00e1 (bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng ho\u1eb7c c\u00e1c cu\u1ed9c thi).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1edbi l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m n\u00e0y, ch\u00fang ta tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi s\u1ef1 d\u1ecbch chuy\u1ec3n c\u1ee7a b\u1ea3n <em>Ki\u1ec1u <\/em>t\u00e2n di\u1ec5n mang t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh trong t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c. \u0110\u1ec3 b\u01b0\u1edbc \u0111i c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd quay ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i th\u1eddi gian, khi <em>\u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1eddng t\u00e2n thanh <\/em>c\u00f2n \u1edf d\u1ea1ng ch\u1eef N\u00f4m, th\u1ebf k\u1ef7 XIX.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1eddi ti\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, v\u1edbi nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t nh\u1ea5t, so v\u1edbi th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft, ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh h\u1ecdc h\u00e0nh, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n in \u1ea5n. \u1ede v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 ch\u1eef vi\u1ebft hay bi\u1ebft ch\u1eef ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n c\u1ee7a s\u1ed1 \u00edt, v\u00e0 \u1edf trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 in \u1ea5n, th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c s\u00e1ch v\u1edf s\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u1eef bi\u1ebft ch\u1eef l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 trung \u0111\u1ea1i, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00f3m c\u1ef1c k\u1ef3 thi\u1ec3u s\u1ed1, so v\u1edbi to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi di\u1ec3m ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ed9i \u0111o\u00e0n, nh\u00f3m ph\u00e1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng theo ki\u1ec3u c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 t\u00f4n ch\u1ec9, th\u1eadm ch\u00ed v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb coi l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec1 th\u1ea5p h\u00e8n nh\u1ea5t&#8230;. V\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 ai, hay s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh b\u1edfi ai, b\u1edfi c\u00e1i g\u00ec, trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>L\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m g\u1ee3i \u00fd ch\u00fang ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c tuy\u1ec3n t\u1eadp do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u1ee7y th\u00e1c th\u1ef1c hi\u1ec7n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1eeba nh\u1eadn, s\u00e1ch h\u1ecdc trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh khoa c\u1eed ch\u00ednh th\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c thi (d\u00f9 hi\u1ebfm hoi), \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1eddi b\u00ecnh v\u1ecbnh \u0111\u1ec1 t\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc danh s\u0129, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1eeba nh\u1eadn c\u1ee7a s\u1ed1 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc\u2026<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tuy nhi\u00ean, d\u00f9 g\u1eafng m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea7m quan s\u00e1t \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, v\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du, v\u1ecb tr\u00ed m\u1ed9t \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1eadt b\u1ea5p b\u00eanh. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 \u1edf quan ni\u1ec7m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat ngay t\u1eeb l\u00fac t\u1eadp v\u0103n \u0111\u00e3 thu\u1ed9c l\u00e0m l\u00f2ng c\u00e2u <em>\u201cV\u0103n d\u0129 t\u1ea3i \u0111\u1ea1o, thi ng\u00f4n ch\u00ed\u201d<\/em> \u0111\u00e3 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0a c\u00e2u chuy\u1ec7n Kim Ki\u1ec1u v\u00e0o lo\u1ea1i ngo\u1ea1i th\u01b0. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, theo t\u00f4n ti v\u0103n t\u1ef1, d\u01b0\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn quan ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1eef n\u00f4m c\u0169ng hi\u1ec3n nhi\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u1ecb tr\u00ed th\u1ee9 y\u1ebfu &#8211; \u201cmua vui\u201d m\u00e0 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Du \u0111\u00e3 d\u00f9ng khi ch\u1ea5m b\u00fat k\u1ebft th\u00fac c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u00e0 v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef n\u00f4m, v\u00e0 vi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u1eddi nh\u01b0ng kh\u00f4ng thu\u1ed9c th\u1ec3 kinh s\u1eed truy\u1ec7n, n\u00ean <em>\u0110o\u1ea1n tr\u01b0\u1eddng t\u00e2n thanh <\/em>kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u00e0 s\u00e1ch h\u1ecdc s\u00e1ch thi. Nh\u01b0ng c\u00f3 hai kho\u1ea3ng kh\u00f4ng gian <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e0o \u0111\u00f3n, th\u1eeba nh\u1eadn \u1edf v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1ec9nh cao. \u0110\u00f3 l\u00e0 gi\u1edbi tinh hoa<a href=\"#_ftn3\">[3]<\/a>, v\u00e0 s\u1ef1 h\u00e2n th\u01b0\u1edfng r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang<a href=\"#_ftn4\">[4]<\/a>. L\u1eddi th\u1eeba nh\u1eadn c\u1ee7a \u0110\u00e0o Nguy\u00ean Ph\u1ed5 r\u1eb1ng, <em>\u201cng\u00e0y nay\u2026 kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ec3n Ki\u1ec1u c\u1ea7m tay \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c\u201d,<\/em> hay <em>\u201cng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n nhau sao ch\u00e9p, gi\u00e1 gi\u1ea5y \u0111\u1eaft nh\u01b0 \u201cgi\u1ea5y qu\u00fd L\u1ea1c \u0111\u00f4\u201d <\/em>[16, tr.401-402] c\u0169ng cho th\u1ea5y <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m h\u00e0ng h\u00f3a b\u00e1n ch\u1ea1y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tuy v\u1eady, d\u00f9 c\u00e2u chuy\u1ec7n \u2018\u0111\u1ee9t ru\u1ed9t\u2019 \u0111\u01b0\u1ee3c <em>\u201ct\u1ef1 s\u1ef1 kh\u00e9o, t\u1ea3 c\u1ea3nh h\u1ec7t, \u0111\u00e0m t\u00ecnh \u0111\u00e3 thi\u1ebft\u201d<\/em> [16, tr.395] \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ee3t s\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi \u201cm\u00ea n\u00f4m Th\u00fay Ki\u1ec1u\u201d cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n th\u00f4n d\u00e3, th\u00e0nh c\u1edb cho m\u1ed9t cu\u1ed9c b\u00ecnh v\u1ecbnh do vi\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c xem tr\u1ecdng ngang <em>Kinh Thi<\/em><em> <\/em>Trung Hoa [16, tr.400] th\u00ec t\u1ea5m bi\u1ec3n \u201ct\u00f4n ti\u201d v\u1eabn ch\u1eb7n l\u1ed1i t\u00e1c ph\u1ea9m b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m quan ph\u01b0\u01a1ng, cho \u0111\u1ebfn khi x\u00e3 h\u1ed9i chuy\u1ec3n m\u00ecnh th\u00e0nh \u201ct\u00e2n th\u1eddi\u201d.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>B\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef thay th\u1ebf ch\u1eef N\u00f4m ch\u1eef H\u00e1n, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Trung Hoa v\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee9 b\u1ecb thi\u1ebft ch\u1ebf th\u1ef1c d\u00e2n t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch ch\u1eb7t \u0111\u1ee9t, m\u1ed9t nh\u00f3m tr\u00ed th\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng b\u00ean c\u1ea1nh vi\u1ec7c ph\u1ea3i v\u00e0 n\u00ean nh\u00ecn ra b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u00ecn sang th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n minh \u00c2u T\u00e2y c\u0169ng ph\u1ea3i v\u00e0 c\u1ea7n b\u1ea3o t\u1ed3n \u201ch\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa\u201d \u00f4ng cha. <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u1ef1a ch\u1ecdn h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1eef H\u00e1n uy\u00ean th\u00e2m n\u00e0o kh\u00e1c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ef1c t\u1ebf b\u1ea3ng gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00f4n ti v\u0103n h\u00f3a trung \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ea3i thi\u00eang tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft b\u1edfi nh\u1eefng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o cao nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c \u0111\u1ecba. Theo \u0111\u00e0 \u0111\u00f3, <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a tr\u1edf l\u1ea1i kh\u00f4ng gian \u0111\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i r\u1ea5t nhanh ch\u00f3ng (b\u1ea3n <em>Ki\u1ec1u<\/em> qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean do Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1874), c\u00f9ng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc th\u1ee9 ch\u1eef m\u1edbi, nh\u01b0ng vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1ecb th\u1ebf <em>Ki\u1ec1u <\/em>th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m th\u00ec ph\u1ee9c t\u1ea1p h\u01a1n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 s\u1ef1 m\u1eabu m\u1ef1c trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb trong x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edbi, ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c b\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1edbi h\u00ecnh h\u00e0i m\u1edbi, <em>Ki\u1ec1u <\/em>ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u201cs\u1ea3n ph\u1ea9m\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb tinh hoa c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba nh\u1eadn r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ti\u00eau ch\u00ed \u0111\u00f3, <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c xung quanh nh\u1eefng n\u0103m 1920-1930, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a vi\u1ec7c t\u00e2n di\u1ec5n <em>Ki\u1ec1u<\/em> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, nh\u01b0 c\u00e1c m\u1ee5c tr\u00ean \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"center\"} -->\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">V\u0102N \u2013 CH\u01af\u01a0NG AN \u2013 NAM.<\/span><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"center\"} -->\n<p class=\"has-text-align-center\"><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">(<em>\u00c9stude sur la langue et la litt\u00e9rature annamites<\/em>)<\/span><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\"} -->\n<p class=\"has-text-align-right\"><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">(\u0110DTC s\u1ed1 9 n\u0103m 1913).<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>\u201c<\/em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u2026 <em>M\u1ed9t l\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebfng nguy\u00ean-\u00e2m c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Nam, v\u1ed1n t\u1eeb khi ch\u01b0a h\u1ecdc ch\u1eef T\u1ea7u c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3, nh\u01b0 nh\u1eefng ti\u1ebfng: Ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t, hai, ba, b\u1ed1n, gi\u1eddi, \u0111\u1ea5t, \u0103n, u\u1ed1ng, v\u00e2n v\u00e2n.<\/em><\/span><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Hai l\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebfng do ch\u1eef nho m\u00e0 th\u00e0nh ra, nh\u01b0 nh\u1eefng ti\u1ebfng: N\u0103m (ni\u00ean); trong (trung); ch\u1eef (t\u1ef1); cu\u1ed9c (c\u1ee5c); xanh (thanh), v\u00e2n v\u00e2n.<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Ba l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef nho m\u01b0\u1ee3n m\u00e0 d\u00f9ng l\u1eabn v\u00e0o ti\u1ebfng An-nam nh\u01b0 l\u00e0: T\u00e0i, m\u1ec7nh, phong, t\u00ecnh, v\u01b0\u01a1ng, quan, gia, tinh, th\u1ea7n, v\u00e2n v\u00e2n&#8230;.<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">L\u1ea5y m\u1ed9t trang truy\u1ec7n Ki\u1ec1u ra m\u00e0 \u0111\u1ebfm t\u1eebng ti\u1ebfng th\u00ec trong 143 ti\u1ebfng, c\u00f3 80 ti\u1ebfng nguy\u00ean-\u00e2m, 10 ti\u1ebfng l\u1edb ch\u1eef t\u1ea7u, v\u00e0 53 ch\u1eef nho. M\u00e0 xem trong 53 ch\u1eef nho m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m v\u0103n n\u00f4m, th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 8 ch\u1eef nh\u01b0 b\u1ec9, s\u1eafc, t\u01b0, phong, l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n 45 ch\u1eef kia nh\u01b0 t\u00e0i, s\u1eafc, phong, t\u00ecnh, th\u00ec tuy l\u00e0 ch\u1eef t\u1ea7u nh\u01b0ng m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u00e0o l\u00e0ng An-nam r\u1ed3i, \u0111\u00e0n-b\u00e0 con-tr\u1ebb nghe c\u0169ng hi\u1ec3u, b\u00e2y gi\u1edd cho l\u00e0m ti\u1ebfng ta c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u2026\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"right\"} -->\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">NGUY\u1ec4N V\u0102N V\u0128NH<\/span><\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Itamar Even-Zohar t\u1eebng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t d\u1eabn ch\u1ee9ng cho vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m tho\u1ea1t nh\u00ecn t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u00f4 h\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng to\u00e0n di\u1ec7n cho vi\u1ec7c t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c t\u00e1i tr\u01b0ng d\u1ee5ng thi\u00ean s\u1eed thi <em>Kalevala <\/em>c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u1ea7n Lan, hay vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c cu\u1ed9c thi th\u01a1 \u1edf Galica (T\u00e2y Ban Nha) v\u00e0o vi\u1ec7c ki\u1ebfn t\u1ea1o m\u1ed9t tinh th\u1ea7n c\u1ed1 k\u1ebft d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi [8, tr.242]. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0ng d\u1ee5ng c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u0169 trong m\u1ed9t khung c\u1ea3nh m\u1edbi \u0111\u00f4i khi t\u1ea1o ra nh\u1eefng h\u1ec7 qu\u1ea3 ngo\u00e0i s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>4.4. <\/strong>Cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a <em>Ki\u1ec1u <\/em>t\u00e2n di\u1ec5n Ph\u00e1p v\u0103n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh trong d\u1ecbch thu\u1eadt. \u1ede tr\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn gi\u00e1 tr\u1ecb s\u00e1ch h\u1ecdc cho c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p, gi\u00e1 tr\u1ecb qu\u1ea3ng b\u00e1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t ra th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 v\u1ecb th\u1ebf k\u1ebft n\u1ed1i v\u0103n h\u00f3a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u1edbi x\u1ee9 b\u1ea3n \u0111\u1ecba. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, v\u1edbi b\u1ea3n d\u1ecbch <em>Ki\u1ec1u <\/em>sang ti\u1ebfng Ph\u00e1p, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u00f2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c m\u1edf r\u1ed9ng kh\u00f4ng gian sinh t\u1ed3n c\u1ee7a ki\u1ec7t t\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c sang ch\u00ednh \u0111\u1ecba b\u00e0n m\u1eabu qu\u1ed1c, v\u00e0o n\u1ed7 l\u1ef1c thi\u1ebft l\u1eadp v\u1ecb th\u1ebf b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng v\u1edbi m\u1eabu qu\u1ed1c, th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 h\u01a1n th\u1ebf<a href=\"#_ftn5\">[5]<\/a> \u2013 m\u1ed9t h\u1ec7 qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 trong ngh\u1ecb tr\u00ecnh cai tr\u1ecb b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a th\u1ef1c d\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, kh\u00f4ng gian \u0111\u00f3 c\u00f2n r\u1ed9ng h\u01a1n n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Do v\u1ecb th\u1ebf ti\u1ebfng Ph\u00e1p g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi b\u1ea3n \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba Ph\u00e1p tr\u00ean ho\u00e0n c\u1ea7u n\u00ean c\u00e2u chuy\u1ec7n <em>Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u<\/em> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111i xa h\u01a1n n\u1eefa. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t minh ch\u1ee9ng cho vai tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c (ch\u00ednh tr\u1ecb) \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ebf v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Theo m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u1ea3o s\u00e1t, t\u1ed5ng k\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh d\u1ecbch <em>Ki\u1ec1u <\/em>ra c\u00e1c th\u1ee9 ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u d\u1ecbch gi\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c \u0111\u00e3 d\u1ef1a theo \u0111\u1ec3 t\u00e2n di\u1ec5n d\u1ecbch cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4n ng\u1eef nh\u01b0: \u0110\u1ee9c [22], Nh\u1eadt [9, tr.477], Anh [2, tr.11], Rumani<a href=\"#_ftn6\">[6]<\/a>&#8230;<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do ch\u1ecdn b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u1ec3 d\u1ecbch ho\u1eb7c tham kh\u1ea3o trong qu\u00e1 tr\u00ecnh d\u1ecbch, c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u01b0u th\u1ebf c\u1ee7a m\u00f4 h\u00ecnh d\u1ecbch l\u00e0: d\u1ecbch t\u1eebng ch\u1eef, d\u1ecbch nguy\u00ean c\u00e2u, di\u1ec5n gi\u1ea3i, v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111i\u1ec3n c\u1ed1 \u0111i\u1ec3n t\u00edch.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00e1ch d\u1ecbch n\u00e0y kh\u00f4ng l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau \u00e2m \u0111i\u1ec7u ti\u1ebfng Vi\u1ec7t nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1ch t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi \u0111a t\u1ea7ng c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u k\u00e9o hai n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c bi\u1ec7t l\u1ea1i g\u1ea7n nhau. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 <em>Ki\u1ec1u <\/em>sang m\u1ed9t v\u00f9ng v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c, th\u00f4ng qua d\u1ecbch, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0a m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb tinh hoa, \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m, ph\u1ed5 c\u1eadp \u1edf t\u1ea7m d\u00e2n t\u1ed9c sang m\u1ed9t di\u1ec7n ph\u1ed5 c\u1eadp r\u1ed9ng h\u01a1n n\u1eefa. B\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ed1t ch\u1ee9c ph\u1eadn n\u00e0y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u201c\u2026Nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u00fd lu\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u1ee9ng minh l\u00e0 ti\u1ebfng Ph\u00e1p&#8230; c\u00f3 khi ngh\u00e8o h\u01a1n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t th\u1eadt. Th\u00ed d\u1ee5 trong c\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3, v\u1ec1 nh\u1eefng c\u1ea3m gi\u00e1c ho\u1eb7c m\u00f9i v\u1ecb. V\u1ec1 ch\u1eef x\u00f3t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 d\u00e8 d\u1eb7t, th\u1eadm ch\u00ed lu\u1ed3n c\u00fai \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c t\u00e2n h\u1ecdc th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd. \u00d4ng b\u00ecnh lu\u1eadn v\u1ec1 ch\u1eef n\u00e0y: \u2018X\u00f3t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng trong ti\u1ebfng Ph\u00e1p. V\u00ec ch\u1eef x\u00f3t n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 s\u1ef1 x\u00f3t tr\u00ean m\u1ed9t v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng th\u00e2n th\u1ec3, khi v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u1ea5y b\u1ecb m\u1ed9t th\u1ee9 n\u01b0\u1edbc chua hay m\u1eb7n d\u00ednh v\u00e0o, ho\u1eb7c b\u1ecb l\u1ea1nh. Ch\u1eef x\u00f3t c\u00f2n di\u1ec5n t\u1ea3 cho c\u1ea3 n\u1ed7i \u0111au tinh th\u1ea7n, trong t\u00ecnh gia t\u1ed9c hay t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n y\u00eau; x\u00f3t xa, x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng v. v&#8230;\u2019 (trang 330 ch\u00fa th\u00edch s\u1ed1 397).<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">\u00d4ng c\u0169ng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u1ec1 ch\u1eef \u2018b\u00f9i\u2019, v\u00e0 cho l\u00e0 trong ti\u1ebfng Ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1eeb n\u00e0y (trang 437 ch\u00fa th\u00edch s\u1ed1 562).<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Ho\u1eb7c v\u1ec1 ch\u1eef n\u00f3i c\u1ee7a ti\u1ebfng Ph\u00e1p, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, ch\u00fang ta c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u t\u1eeb \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 t\u00f9y theo t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0: th\u01b0a, b\u1ea9m, tr\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, d\u1ea1y, truy\u1ec1n, b\u1ea3o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi. Nh\u01b0ng nh\u1ee7, d\u1ea1y l\u00e0 cha m\u1eb9 n\u00f3i v\u1edbi con, ho\u1eb7c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00ecnh c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ebfn th\u01b0\u01a1ng (trang 78 ch\u00fa th\u00edch s\u1ed1 106).<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em><span class=\"has-inline-color has-vivid-cyan-blue-color\">Ai bi\u1ebft ti\u1ebfng Ph\u00e1p, \u0111\u1ecdc so s\u00e1nh tr\u00ean th\u00fa v\u1ecb bi\u1ebft bao&#8230;\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>(Ph\u00e2n t\u00edch c\u1ee7a Thu Trang \u2013 C\u00f4ng Th\u1ecb Ngh\u0129a \u2013 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris 1968, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Paris VII 1979, v\u1ec1 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 nh\u1eadn th\u1ee9c s\u1ef1 kh\u00e1c nhau c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh gi\u1eefa ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ti\u1ebfng Ph\u00e1p, khi d\u1ecbch Ki\u1ec1u).\u00a0<\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>L\u1eddi k\u1ebft<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed phi\u00ean di\u1ec5n <em>Ki\u1ec1u<\/em>, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u1ea3 hai c\u00f4ng vi\u1ec7c, phi\u00ean \u00e2m sang ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng Vi\u1ec7t sang ti\u1ebfng Ph\u00e1p. \u0110\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh tr\u1edf \u0111i tr\u1edf l\u1ea1i trong ng\u00f3t 30 n\u0103m, c\u00f4ng vi\u1ec7c phi\u00ean di\u1ec5n<em> Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/em> c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 song h\u00e0nh v\u1edbi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ph\u1ed5 th\u00f4ng s\u1ef1 h\u1ecdc, ph\u1ed5 c\u1eadp ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef, v\u00e0 g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng b\u00e1o ch\u00ed.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Khi c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean b\u00e1o, c\u00e1c b\u1ea3n phi\u00ean di\u1ec5n <em>Ki\u1ec1u <\/em>c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh lu\u00f4n \u1edf d\u1ea1ng song ng\u1eef, d\u00f9 l\u00e0 b\u00e1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p hay b\u00e1o qu\u1ed1c ng\u1eef. \u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a giai \u0111o\u1ea1n giao th\u1eddi \u00c2u-\u00c1 t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 nh\u1ea5t qu\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng trong d\u1ef1 \u0111\u1ed3 t\u1ea1o ra s\u1ef1 th\u00f4ng hi\u1ec3u gi\u1eefa hai d\u00e2n t\u1ed9c qua ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ph\u1ea7n phi\u00ean <em>Ki\u1ec1u<\/em> t\u1eeb n\u00f4m sang qu\u1ed1c ng\u1eef c\u1ee7a b\u1ea3n song ng\u1eef c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean b\u00e1o, k\u1ebft h\u1ee3p c\u00f9ng b\u1ea3n qu\u1ed1c ng\u1eef in \u0111\u1ed9c l\u1eadp, \u0111\u00e3 h\u00f2a v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh nh\u1eb1m ph\u1ed5 th\u00f4ng h\u00f3a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 n\u00e2ng cao d\u00e2n tr\u00ed cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba. Qua \u0111\u00e2y, <em>Ki\u1ec1u<\/em> th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb ph\u1ed5 c\u1eadp, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1ed9ng r\u00e3i l\u00e0 tinh hoa d\u00e2n t\u1ed9c.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>C\u00f2n b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n hai l\u1ea7n, v\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 kh\u1eafc ph\u1ee5c nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a b\u1ea3n d\u1ecbch c\u0169. B\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0y h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc Ph\u00e1p, h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u1ecd l\u00e0m quen v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam, khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb tinh th\u1ea7n tinh t\u00fay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, hai b\u1ea3n qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 ti\u1ebfng Ph\u00e1p c\u00f3 nh\u1eefng ti\u00eau \u0111\u00edch ri\u00eang nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f9ng th\u1ec3 hi\u1ec7n nhu c\u1ea7u kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh th\u1ef1c th\u1ec3 v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0 kh\u00f4ng che gi\u1ea5u kh\u00e1t v\u1ecdng thi\u1ebft l\u1eadp s\u1ef1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng gi\u1eefa d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p c\u0169ng nh\u01b0 ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1edbi m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh phi\u00ean di\u1ec5n \u0111\u1ea7y ch\u1ee7 ki\u1ebfn, <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u01b0a t\u1eeb th\u1ebf gi\u1edbi trung \u0111\u1ea1i sang hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i theo c\u00e1ch d\u1ecbch v\u0103n h\u00f3a, c\u1ea3 \u1edf ph\u1ea1m vi b\u1ea3n th\u1ed5 v\u00e0 ngo\u1ea1i v\u1ef1c. \u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1ch th\u00edch \u1ee9ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ea3n \u00e1nh b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a b\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ri\u00eang trong ph\u1ea1m vi d\u00e2n t\u1ed9c, d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp, song vi\u1ec7c phi\u00ean di\u1ec5n <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>c\u1ee7a <em>T\u00e2n Nam T\u1eed<\/em>, l\u1ea1i kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng cho ti\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u01b0a <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>\u0111i v\u00e0o trung t\u00e2m c\u1ee7a sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u00f3a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, tr\u1edf th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng d\u00e2n t\u1ed9c, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam ti\u1ebfp n\u1ed1i nhau th\u1ef1c hi\u1ec7n ngay trong th\u1eddi thu\u1ed9c Ph\u00e1p.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean, d\u01b0 ba c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y kh\u00f4ng d\u1eebng trong ph\u1ea1m vi ch\u1ec9 m\u1ed9t <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>hay ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Phi\u00ean di\u1ec5n <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00f4ng khai d\u01b0\u1edbi thi\u1ebft ch\u1ebf th\u1ef1c d\u00e2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>V\u1ec1 bi\u1ec3u ng\u00f4n, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c cai tr\u1ecb, nh\u01b0ng xu h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a t\u00ednh d\u00e2n t\u1ed9c trong h\u00e0nh vi \u0111\u00f3, nh\u01b0 m\u1ed9t ki\u1ec3u h\u00e0m ng\u00f4n, l\u1ea1i mang ngh\u0129a c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng v\u1edbi thi\u1ebft ch\u1ebf.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>(In tr\u00ean <em>Nghi\u00ean c\u1ee9u V\u0103n h\u1ecdc<\/em>, s\u1ed1 12 n\u0103m 2020)<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[1] Phan S\u0129 B\u00e0ng, L\u00ea Th\u01b0\u1edbc (1924), <em>Truy\u1ec7n C\u1ee5 Nguy\u1ec5n Du \u2013 T\u00e1c g\u1ec9\u1ea3 Truy\u1ec7n Th\u00fay Ki\u1ec1u<\/em>, M\u1ea1c \u0110\u00ecnh T\u01b0 xb., H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[2] Charles Benoit (2016), <em>Di\u1ec5n ti\u1ebfn c\u00e2u chuy\u1ec7n V\u01b0\u01a1ng Th\u00fay Ki\u1ec1u t\u1eeb s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed Trung Hoa \u0111\u1ebfn ki\u1ec7t t\u00e1c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam<\/em><em>,<\/em> Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u Qu\u1ed1c h\u1ecdc v\u00e0 Nxb. Th\u1ebf gi\u1edbi, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>&nbsp;[3] Nguy\u1ec5n L\u00e2n B\u00ecnh (2012), <em>\u201c<\/em><em>V\u00ec sao Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh th\u00e0nh l\u1eadp t\u1edd b\u00e1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p L\u2019Annam Nouveau-N\u01b0\u1edbc Nam m\u1edbi\u201d<\/em>, ngu\u1ed3n <a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=636\">https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=636<\/a>\u201d , truy c\u1eadp 9\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[4] Nguy\u1ec5n L\u00e2n B\u00ecnh (2015), <em>\u201dC\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o l\u00e0 hai trong m\u1ed9t\u201d<\/em>, ngu\u1ed3n <a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=2081\">https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=2081<\/a>, truy c\u1eadp 9\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[5] Maurice Durand (1998). <em>L\u2019Univers des Truy\u1ec7n N\u00f4m,<\/em> Nxb. V\u0103n h\u00f3a, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[6] <em>\u0110\u0103ng c\u1ed5 t\u00f9ng b\u00e1o<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[7] <em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[8] Itamar Even-Zohar (2014)<em>, L\u00fd thuy\u1ebft \u0111a h\u1ec7 th\u1ed1ng trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u00f3a, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng<\/em>, Nxb. Th\u1ebf gi\u1edbi, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[9] \u0110o\u00e0n L\u00ea Giang (2015), \u201cC\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch <em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u <\/em>\u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n: \u0110a d\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch, \u0111a d\u1ea1ng phong c\u00e1ch\u201d. <em>Di s\u1ea3n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i thi h\u00e0o Nguy\u1ec5n Du: 250 n\u0103m nh\u00ecn l\u1ea1i<\/em>, Nxb. Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[10] Alain Guillemin, <em>C\u00e1c b\u1ea3n d\u1ecbch Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u sang ti\u1ebfng Ph\u00e1p<\/em>, ngu\u1ed3n <a href=\"http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa\/dien-dan\/29-nhin-ra-the-gioi\/613-cac-ban-dich-truyen-kieu-sang-tieng-phap\">http:\/\/www.vanhoanghean.com.vn\/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa\/dien-dan\/29-nhin-ra-the-gioi\/613-cac-ban-dich-truyen-kieu-sang-tieng-phap<\/a>, truy c\u1eadp 12\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[11] Nguy\u1ec5n Th\u1ecb L\u1ec7 H\u00e0 (2008),<em> \u201cNh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u1edbi vi\u1ec7c ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u00e1o ch\u00ed ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 truy\u1ec1n b\u00e1 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef\u201d<\/em>, <em>K\u1ef7 y\u1ebfu H\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam h\u1ecdc l\u1ea7n th\u1ee9 ba<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[12] \u0110\u1ed7 Thu Hi\u1ec1n (2019),<em>\u0110i\u1ec3n ph\u1ea1m v\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3n ph\u1ea1m h\u00f3a trong v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam (Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Tr\u1ea7n Nh\u00e2n T\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i v\u00e0 L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng)<\/em>, Nxb. \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia H\u00e0 N\u1ed9i.<em><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[13] <em>Ind\u00e9pendance Tonkinoise<\/em><em>, n<\/em>gu\u1ed3n <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kim_V%C3%A2n_Ki%E1%BB%81u_(phim)\">https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Kim_V%C3%A2n_Ki%E1%BB%81u_(phim)<\/a>, truy c\u1eadp 9\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[14] Ph\u00f9ng Ng\u1ecdc Ki\u00ean (2015), <em>\u201c\u2019Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u\u201dt\u00e2n di\u1ec5n trong ba th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX\u201d<\/em>, <em>Di s\u1ea3n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i thi h\u00e0o Nguy\u1ec5n Du: 250 n\u0103m nh\u00ecn l\u1ea1i<\/em>, Nxb. Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[15] <em>L<\/em><em>\u2019Annam Nouveau<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[16] L\u00ea Xu\u00e2n L\u00edt (2005), <em>Hai tr\u0103m<\/em><em> n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u<\/em><em> &#8211;<\/em><em> b\u00e0n lu\u1eadn <\/em><em>\u2018<\/em><em>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/em><em>\u2019<\/em>, Nxb. Gi\u00e1o d\u1ee5c, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[17] L\u00ea Nguy\u00ean Long (2013), <em>\u201cTrung t\u00e2m v\u00e0 ngo\u1ea1i bi\u00ean, t\u1eeb h\u1ec7 h\u00ecnh c\u1ea5u tr\u00fac lu\u1eadn \u0111\u1ebfn h\u1ec7 h\u00ecnh h\u1eadu c\u1ea5u tr\u00fac<\/em> <em>lu\u1eadn\u201d<\/em>, <em>Nghi\u00ean c\u1ee9u V\u0103n h\u1ecdc<\/em>, s\u1ed1 4.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[18] Ph\u1ea1m Qu\u1ed1c L\u1ed9c (2016), <em>\u201cPhi\u00ean d\u1ecbch v\u0103n h\u00f3a, t\u00ednh l\u01b0\u1ee1ng tr\u1ecb v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a th\u1ef1c d\u00e2n \u1edf Vi\u1ec7t Nam\u201d<\/em>, <em>Ti\u1ebfp c\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c1 t\u1eeb l\u00fd thuy\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/em>, Nxb. Khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i, H\u00e0 N\u1ed9i, tr.110-136.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[19] <em>Nam Phong t\u1ea1p ch\u00ed<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[20] <em>Notre Journal<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[21] <em>Notre Revue<\/em>, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[22] Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng Quang (2015), <em>V\u1ec1 b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng \u0110\u1ee9c \u201cDas Madchen Kieu\u201d c\u1ee7a Irene v\u00e0 Franze Faber<\/em>, ngu\u1ed3n <a href=\"https:\/\/dasmaedchenkieu.wordpress.com\/2015\/09\/27\/ve-ban-dich-tieng-duc-das-maedchen-kieu-cua-irene-va-franz-faber\/\">https:\/\/dasmaedchenkieu.wordpress.com\/2015\/09\/27\/ve-ban-dich-tieng-duc-das-maedchen-kieu-cua-irene-va-franz-faber\/<\/a><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[23] Nguy\u1ec5n H\u01b0ng Qu\u1ed1c (2005), <em>\u0110i\u1ec3n ph\u1ea1m: M\u1ed9t trung t\u00e2m c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc<\/em><em>, <\/em>ngu\u1ed3n <a href=\"http:\/\/www.talawas.org\/talaDB\/showFile.php?res=4569&amp;rb=0106\">http:\/\/www.talawas.org\/talaDB\/showFile.php?res=4569&amp;rb=0106<\/a>, truy c\u1eadp 11\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[24] Th\u00e1i Ph\u1ec9 (1935), <em>\u201cM\u1ed9t gi\u1edd v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh\u201d<\/em>, <em>Tin v\u0103n<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[25] Tr\u1ecbnh V\u0103n Th\u1ea3o (2019), <em>Nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Ph\u00e1p \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng <\/em>(Nguy\u1ec5n Tr\u00ed Ch\u1ec9, Tr\u1ecbnh V\u0103n T\u00f9ng d\u1ecbch)<em>,<\/em> NxN. Tri th\u1ee9c, H\u00e0 N\u1ed9i<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[26] Ann Thomson (1988), <em>King Lear, <\/em>The Macmillan Press, Hampshire&amp;LondoLon<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[27] Hu\u1ef3nh V\u0103n T\u00f2ng (1973), <em>L\u1ecbch s\u1eed b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb kh\u1ecfi th\u1ee7y \u0111\u1ebfn n\u0103m 1930<\/em>, Tr\u00ed \u0110\u0103ng xb., S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[28] <em>Trung B\u1eafc t\u00e2n v\u0103n<\/em>, s\u1ed1 ra ng\u00e0y 09, 11 v\u00e0 12 th\u00e1ng 6 n\u0103m 1923, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>[29] \u00c9mile Vayrac (1937), <em>Rapport au sujet des effort faits au Tonkin depuis vingt-cinq ans environ pour fournir de bonnes lectures aux Annamites<\/em>, Trung t\u00e2m l\u01b0u tr\u1eef Qu\u1ed1c gia, k\u00fd hi\u1ec7u RSTNF 05219, H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><strong>TR\u1ea6N TH\u1eca H\u1ea2I Y\u1ebeN<\/strong><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:separator -->\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n<!-- \/wp:separator -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Xem Nguy\u1ec5n Nam, <em>C\u1ea3i bi\u00ean \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u1eddi thu\u1ed9c Ph\u00e1p: Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p phim \u201cKim V\u00e2n Ki\u1ec1u\u201d<\/em>, b\u00e0i \u0111\u0103ng c\u00f9ng s\u1ed1 t\u1ea1p ch\u00ed n\u00e0y.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> Nguy\u1ec5n Nam, B\u0111d.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> Th\u1ec3 hi\u1ec7n qua ti\u1ebfng tri \u00e2m c\u1ee7a nhi\u1ec1u danh s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi ho\u1eb7c sau \u0111\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn (nh\u01b0 Ph\u1ea1m Qu\u00fd Th\u00edch, Phong Tuy\u1ebft Ch\u1ee7 nh\u00e2n Th\u1eadp thanh th\u1ecb, M\u1ed9ng Li\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng Ch\u1ee7 nh\u00e2n, Chu M\u1ea1nh Trinh,\u2026), qua s\u1ef1 ng\u00e2m th\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi b\u00ecnh c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e2y b\u00fat ho\u00e0ng t\u1ed9c, qua vi\u1ec7c m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1eadc Nho h\u1ecdc \u0111\u1eadu \u0111\u1ea1t cao l\u1ea1i \u201cs\u00e0nh l\u00e0m v\u0103n qu\u1ed1c \u00e2m\u201d \u0111\u00e3 k\u00ea c\u1ee9u, \u0111\u00ednh ch\u00ednh, vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a v\u00e0\/ho\u1eb7c cho kh\u1eafc in (nh\u01b0 Ki\u1ec1u O\u00e1nh M\u1eadu, \u0110\u00e0o Nguy\u00ean Ph\u1ed5,\u2026) [16, tr.392-407].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref4\">[4]<\/a> \u201cng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1eef m\u00e0 c\u0169ng h\u1ecdc thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i c\u00e2u\u201d [16, tr.401].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Theo Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, n\u1ebfu <em>Ki\u1ec1u <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00e2u \u00c2u th\u00ec s\u1ebd khi\u1ebfn \u201ccho ng\u01b0\u1eddi \u00c2u ch\u00e2u ph\u1ea3i c\u00f4ng nh\u1eadn r\u1eafng c\u00e1i l\u1ed1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, c\u00f3 t\u00e2m l\u00fd, c\u00f3 tri\u1ebft h\u1ecdc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ed1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ri\u00eang c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc b\u00ean \u00c2u M\u1ef9\u201d, l\u00e0 c\u00e1ch \u201cv\u00e1c loa m\u00e0 k\u00eau l\u00ean cho th\u1ebf gi\u1edbi bi\u1ebft r\u1eb1ng nh\u00e2n lo\u1ea1i n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e2y,\u2026 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n lo\u1ea1i b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2u.C\u00e1i vi\u1ec7c qu\u1ea3ng c\u00e1o \u0111\u00f3, r\u1ea5t thi\u1ebft y\u1ebfu cho cu\u1ed9c ho\u00e0 m\u1ee5c trong c\u00e1c ch\u1ee7ng lo\u1ea1i \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ecba di\u1ec7n\u201d [28, 11\/6\/1923].<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><a href=\"#_ftnref6\">[6]<\/a> Tham lu\u1eadn c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u00e2n \u201cB\u1ea3n <em>Ki\u1ec1u<\/em> ti\u1ebfng Rumani v\u00e0 c\u00e1i t\u00e2m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch\u201d t\u1ea1i H\u1ed9i th\u1ea3o <em>Nguy\u1ec5n Du v\u00e0 \u2018Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u\u2019 qua c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n v\u00e0 li\u00ean v\u0103n b\u1ea3n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ec7 thu\u1eadt <\/em>do Vi\u1ec7n V\u0103n h\u1ecdc t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, 26\/11\/2020.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ph\u1ea7n 1 Ph\u1ea7n 2 Ph\u1ea7n ba c\u1ee7a tham lu\u1eadn. 4.2. C\u0169ng trong n\u0103m 1924, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Ki\u1ec1u, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qu\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f4ng chi\u1ebfu b\u1ed9 phim Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u do h\u00e3ng phim Indochine Films et Cin\u00e9ma th\u1ef1c hi\u1ec7n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 phim \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u00e3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5028,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Truy\u1ec7n-Ki\u1ec1u-ti\u1ebfng-Ph\u00e1p-t\u1eadp-2..jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5027"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8108,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5027\/revisions\/8108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}