{"id":2516,"date":"2016-06-10T10:00:01","date_gmt":"2016-06-10T03:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=2516"},"modified":"2025-02-23T08:25:28","modified_gmt":"2025-02-23T01:25:28","slug":"nghia-tinh-cua-nhung-nguoi-lam-bao-dau-tien-o-xu-bac-ky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.net\/?p=2516","title":{"rendered":"NGH\u0128A T\u00ccNH C\u1ee6A NH\u1eeeNG NG\u01af\u1edcI L\u00c0M B\u00c1O \u0110\u1ea6U TI\u00caN \u1ede X\u1ee8 B\u1eaeC K\u1ef2"},"content":{"rendered":"<p>Th\u01b0a c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n!<\/p>\n<p>N\u0103m 2016, Tannamtu.com \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng b\u00e0i vi\u1ebft: <em>\u201cNgh\u0129a t\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u00e1o<\/em> <em>\u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf x\u1ee9 B\u1eafc k\u1ef3\u201d<\/em>. B\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 n\u1ed9i dung \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 l\u1ecbch s\u1eed c\u00f3 t\u00ednh tri \u00e2m, tri k\u1ef7 gi\u1eefa d\u1ecbch gi\u1ea3, nh\u00e0 b\u00e1o Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 quan tr\u1ecdng trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ee5 K\u00fd \u2013 Mai Huy H\u1ed9i.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 b\u00e0i vi\u1ebft l\u1ea5y ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 ch\u00ednh v\u1ec1 hai con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 Mai Huy H\u1ed9i, song th\u1ef1c ch\u1ea5t, n\u1ed9i dung b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee5 th\u1ec3, v\u1ec1 nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t quan tr\u1ecdng, \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh ng\u00e0nh in \u1ea5n, ph\u00e1t h\u00e0nh s\u00e1ch v\u00e0 b\u00e1o ch\u00ed, c\u0169ng nh\u01b0 n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef \u1edf B\u1eafc k\u1ef3 n\u00f3i ri\u00eang, v\u00e0 \u1edf Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i chung trong nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20.<\/p>\n<p>B\u00e0i vi\u1ebft <em>\u201cNgh\u0129a t\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf x\u1ee9 B\u1eafc k\u1ef3\u201d<\/em> l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 10 b\u00e0i c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3i quan t\u00e2m nh\u1ea5t c\u1ee7a trang tin Tannamtu.com. C\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 t\u1eeb kh\u1eafp m\u1ecdi qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, k\u1ec3 c\u00e1c m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i gi\u00e1o nh\u01b0 Indonesia, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u00f4ng, \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf nhi\u1ec1u c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 l\u00f2ng m\u1ebfn m\u1ed9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n s\u1ef9 y\u00eau n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y.<\/p>\n<p>X\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed9i dung quan tr\u1ecdng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam, c\u00f9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn b\u00ecnh lu\u1eadn r\u1ea5t x\u00e1c \u0111\u00e1ng v\u00e0 ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u1edf trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, Ban Bi\u00ean t\u1eadp ch\u00fang t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh hi\u1ec7u ch\u1ec9nh l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 chi ti\u1ebft trong b\u00e0i, nh\u1eb1m gi\u00fap cho t\u00ednh x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, \u0111\u1ec3 b\u00e0i vi\u1ebft x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 t\u01b0 li\u1ec7u tin c\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m khi nh\u00ecn l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi li\u00ean quan, m\u00e0 c\u1ea3 c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a H\u00e0 N\u1ed9i trong giai \u0111o\u1ea1n Th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p cai tr\u1ecb Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00e2y, ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u00e2n tr\u1ecdng c\u1ea3m \u01a1n c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 g\u00f3p \u00fd v\u00e0 ph\u1ea3n h\u1ed3i v\u1ec1 b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y! Xin c\u1ea3m \u01a1n n\u1ed3ng nhi\u1ec7t s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a trang tin Tannamtu.com!<\/p>\n<p>Xin c\u1ea7u ch\u00fac cho n\u0103m m\u1edbi \u1ea4t T\u1ef5 mang t\u1edbi cho ch\u00fang ta nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t l\u00e0nh!<\/p>\n<p>Tr\u00e2n tr\u1ecdng!<\/p>\n<p>BBT Tannamtu.com<\/p>\n<p><strong>NGUY\u1ec4N L\u00c2N B\u00ccNH<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>NGH\u0128A T\u00ccNH C\u1ee6A NH\u1eeeNG NG\u01af\u1edcI L\u00c0M B\u00c1O \u0110\u1ea6U TI\u00caN<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>\u1ede X\u1ee8 B\u1eaeC K\u1ef2<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX, \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c chia th\u00e0nh ba mi\u1ec1n, g\u1ed3m x\u1ee9 B\u1eafc k\u1ef3, Trung k\u1ef3 v\u00e0 Nam k\u1ef3, ng\u00f4n ng\u1eef v\u0103n b\u1ea3n h\u00e0nh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng gi\u1eefa ba mi\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 Ph\u00e1p v\u0103n v\u00e0 H\u00e1n v\u0103n. Vi\u1ec7c \u0111i l\u1ea1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n gi\u1eefa ba mi\u1ec1n ph\u1ea3i d\u00f9ng h\u1ed9 chi\u1ebfu. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nh\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 c\u1ea7u vi\u1ec7n Nh\u00e0 Thanh (Trung Qu\u1ed1c) \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng qu\u00e2n Ph\u00e1p \u1edf ph\u00eda B\u1eafc, l\u00e0m n\u1ed5 ra cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh Ph\u00e1p \u2013 Thanh (1882-1884), th\u1ef1c ch\u1ea5t \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u1ee9 B\u1eafc k\u1ef3. \u1ede giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y, Ch\u00ednh ph\u1ee7 Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p Th\u1ef1c d\u00e2n, \u0111\u00e3 \u00e1p d\u1ee5ng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m d\u1ee9t vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng H\u00e1n v\u0103n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 sau khi h\u1ecd k\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Nh\u00e0 Thanh H\u00f2a \u01b0\u1edbc Thi\u00ean T\u00e2n (Trait\u00e9 de Tianjin) 1885.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ch\u00ednh v\u00ec b\u1ed1i c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1 h\u1ed9i cho vi\u1ec7c c\u00e1c nh\u00e2n s\u1ef9 y\u00eau n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn b\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, l\u00e1ch qua m\u1ed9t khe h\u1edf l\u1ecbch s\u1eed, t\u00ecm c\u00e1ch qu\u1ea3ng b\u00e1, ph\u1ed5 c\u1eadp ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef (th\u1ee9 ch\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ghi l\u1ea1i t\u1eeb ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, b\u1eb1ng c\u00e1c k\u00fd t\u1ef1 ch\u1eef c\u00e1i La Tinh, t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 17). T\u1ea7ng l\u1edbp nh\u00e2n s\u0129 tinh hoa mong mu\u1ed1n d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 ch\u1eef vi\u1ebft ri\u00eang, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 vi\u1ec7c d\u00f9ng H\u00e1n v\u0103n v\u00e0 Ph\u00e1p v\u0103n l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u1eef vay m\u01b0\u1ee3n, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch, l\u1ed1i s\u1ed1ng v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c sinh t\u1ed3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. \u0110\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng l\u1edbn lao n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e2n s\u1ef9 ti\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1eafc d\u1ee5ng nh\u1ea5t, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u00e1o ch\u00ed!<\/p>\n<p>Phong tr\u00e0o <em>\u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c<\/em> n\u1ed5 ra \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i n\u0103m 1907 do c\u00e1c nh\u00e2n s\u0129 y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ea3 c\u1ee7a mi\u1ec1n Trung v\u00e0 mi\u1ec1n B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau th\u00e0nh l\u1eadp. \u0110\u00e2y l\u00e0 d\u1ea5u m\u1ed1c, l\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c qu\u1ea3ng b\u00e1 ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ed9ng kh\u1eafp \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>C\u00f9ng th\u1eddi gian n\u00e0y, kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n s\u0129 trong vi\u1ec7c th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng ch\u1eef vi\u1ebft, \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a b\u00e1o ch\u00ed, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf khu v\u1ef1c B\u1eafc v\u00e0 Trung k\u1ef3. D\u00e2n ch\u00fang Nam k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i khi n\u00f3i v\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0y, b\u1edfi h\u1ecd s\u1ed1ng trong th\u1ec3 ch\u1ebf Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba (ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn Nam k\u1ef3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1eeb n\u0103m 1861).<\/p>\n<p>\u1ede B\u1eafc k\u1ef3, n\u0103m 1891, t\u1edd\u00a0C\u00f4ng b\u00e1o <em>\u201c\u0110\u1ea1i Nam \u0110\u1ed3ng v\u0103n Nh\u1eadt b\u00e1o\u201d<\/em> xu\u1ea5t b\u1ea3n b\u1eb1ng H\u00e1n v\u0103n ra \u0111\u1eddi. T\u1edd b\u00e1o l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a ch\u00ednh s\u00e1ch cai tr\u1ecb, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3 t\u1ea5t y\u1ebfu li\u00ean quan \u0111\u1ebfn n\u1ed9i dung b\u1ea3n h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd n\u0103m 1882, gi\u1eefa chuy\u00ean gia v\u1ec1 in \u1ea5n, xu\u1ea5t b\u1ea3n Fran\u00e7ois-Henri Schneider (1851-1929) v\u00e0 Ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p, v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n ng\u00e0nh xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng. T\u1edd b\u00e1o do s\u0129 phu \u0110\u00e0o Nguy\u00ean Ph\u1ed5 (1861-1908) ph\u1ee5 tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, do t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a Phong tr\u00e0o \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c, m\u1ed9t phong tr\u00e0o mang t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n trong chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c cai tr\u1ecb, ban \u0111\u1ea7u, Nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n hi v\u1ecdng, phong tr\u00e0o s\u1ebd \u0111\u00e1p \u1ee9ng ph\u1ea7n n\u00e0o \u00fd \u0111\u1ed3 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u1ea3n l\u00fd v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng \u00fd \u0111\u1ec3 Fran\u00e7ois-Henri Schneider bi\u1ebfn t\u1edd C\u00f4ng b\u00e1o <em>\u201c\u0110\u1ea1i Nam \u0110\u1ed3ng v\u0103n Nh\u1eadt b\u00e1o\u201d<\/em> th\u00e0nh t\u1edd<em>\u00a0\u201c\u0110\u0103ng C\u1ed5 T\u00f9ng B\u00e1o\u201d<\/em>\u00a0(Kh\u00eau \u0111\u00e8n d\u00f3ng tr\u1ed1ng). \u0110\u00e2y l\u00e0 t\u1edd b\u00e1o mang t\u00ednh ph\u1ed5 th\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf B\u1eafc k\u1ef3, in b\u1eb1ng c\u1ea3 hai th\u1ee9 ch\u1eef l\u00e0 <em>H\u00e1n v\u0103n<\/em> v\u00e0 <em>Qu\u1ed1c ng\u1eef<\/em>. Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u00fat, v\u00e0 l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c.<\/p>\n<p><strong>NGUY\u1ec4N V\u0102N V\u0128NH v\u00e0 \u0110\u0102NG C\u1ed4 T\u00d9NG B\u00c1O 1907.<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/BBT-Trung-Bac-Tan-Van-1919-1.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9649 alignright\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/BBT-Trung-Bac-Tan-Van-1919-1-300x231.jpg\" alt=\"\" width=\"629\" height=\"484\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/BBT-Trung-Bac-Tan-Van-1919-1-300x231.jpg 300w, https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/BBT-Trung-Bac-Tan-Van-1919-1.jpg 624w\" sizes=\"(max-width: 629px) 100vw, 629px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>B\u1ee9c \u1ea3nh ch\u1ee5p Ban Bi\u00ean t\u1eadp b\u00e1o<strong>\u00a0Trung B\u1eafc T\u00e2n V\u0103n<\/strong>, n\u0103m 1919, t\u1edd Nh\u1eadt b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam. C\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean BBT ch\u1ee5p trong d\u1ecbp \u00f4ng Fran\u00e7ois-Henri Schneider chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng to\u00e0n b\u1ed9 c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o \u1edf 24 \u2013 26 ph\u1ed1 Orleans (nay l\u00e0 Ph\u00f9ng H\u01b0ng) H\u00e0 N\u1ed9i, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/em><\/p>\n<div id=\"yui_3_16_0_ym19_1_1465527091527_2398\" style=\"text-align: center;\"><em>T\u1eeb ph\u1ea3i sang tr\u00e1i: Do\u00e3n K\u1ebf Thi\u1ec7n (1891-1965), Phan K\u1ebf B\u00ednh (1875-1921), Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh (1882-1936), Mai Huy H\u1ed9i (1891-1949), D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c (1884-1944), Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u1ea3n (1870-1938), Nguy\u1ec5n V\u0103n Lu\u1eadn (1882-1949), Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim (1883-1953), Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n (1883-1924) v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed7 M\u1ee5c (1882-1951)<\/em><\/div>\n<div style=\"text-align: center;\"><\/div>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ed9 m\u00e1y c\u1ee7a Ban Bi\u00ean t\u1eadp (BBT) t\u1edd: <em>\u201c\u0110\u0103ng C\u1ed5 T\u00f9ng B\u00e1o\u201d<\/em>, ngo\u00e0i vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh trong l\u01b0u tr\u1eef: Ph\u1ee5 tr\u00e1ch ph\u1ea7n Qu\u1ed1c ng\u1eef &#8211; Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, ph\u1ee5 tr\u00e1ch ph\u1ea7n H\u00e1n v\u0103n &#8211; \u0110\u00e0o Nguy\u00ean Ph\u1ed5!<\/p>\n<p><em>\u201c\u0110\u0103ng C\u1ed5 T\u00f9ng B\u00e1o\u201d<\/em>\u00a0ch\u1ec9 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang b\u1eb1ng th\u1eddi gian v\u1edbi \u0110KNT. Chi ti\u1ebft n\u00e0y, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc \u0111\u00e1nh gi\u00e1, r\u1eb1ng \u0111\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t Phong tr\u00e0o v\u0103n h\u00f3a c\u00f3 t\u00ednh d\u1ea5u \u1ea5n trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110KNT b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft, Ch\u1ee7 b\u00fat Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh tr\u00f4i d\u1ea1t v\u00e0o Nam, ra B\u1eafc. N\u0103m 1913, l\u1ecbch s\u1eed l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y, \u0111\u1eb7t Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed Ch\u1ee7 b\u00fat c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n h\u00e0nh ho\u00e0n to\u00e0n b\u1eb1ng Qu\u1ed1c ng\u1eef, t\u1edd\u00a0<em>\u201c\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p Ch\u00ed\u201d<\/em> (\u0110DTC)<em>.<\/em><\/p>\n<p>\u0110DTC c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u01b0 li\u1ec7u, b\u00e0i vi\u1ebft nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1edd b\u00e1o quan tr\u1ecdng n\u00e0y. \u1ede \u0111\u00e2y, ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 xin n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng nh\u00e2n s\u1ef9 Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft, th\u00f4ng qua c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u s\u01b0u t\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f9ng nh\u1eefng c\u1ee9 li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p t\u1eeb c\u00e1c h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e2n s\u1ef9 \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 v\u1edbi Ch\u1ee7 b\u00fat Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a \u0110DTC, l\u00e0 \u0111\u00e3 quy t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c nh\u00e2n s\u1ef9 n\u1ed5i danh h\u00e0ng \u0111\u1ea7u \u1edf B\u1eafc k\u1ef3. Nh\u00ecn \u1edf g\u00f3c kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ed9i t\u1ee5 tinh hoa tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. M\u1ed9t BBT kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u00f4n gi\u00e1o, t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, l\u00e0 Nho h\u1ecdc hay T\u00e2y h\u1ecdc, l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u00f3 n\u1ed5i b\u1eadt k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 b\u1ecdn h\u1ecd, \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u00e1o d\u1ee5c, ph\u1ed5 bi\u1ebfn ch\u1eef vi\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u0103n h\u00f3a cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, b\u1ea5t ch\u1ea5p k\u1ebb s\u00e1ng l\u1eadp v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed9 m\u00e1y c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o c\u00f3 nh\u1eefng toan t\u00ednh, ho\u1eb7c g\u00f3c nh\u00ecn kh\u00e1c nhau v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u00e1nh gi\u00e1 n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 sai, b\u1edfi l\u1ebd, theo k\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a, b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam thu\u1ed9c \u201cTrung t\u00e2m L\u01b0u tr\u1eef Qu\u1ed1c gia M\u1ed9t\u201d, th\u00ec\u00a0<em>\u201c\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p Ch\u00ed 1913\u201d\u00a0<\/em>l\u00e0<em>\u00a0t\u1edd b\u00e1o thu\u1ea7n Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam c\u00e1ch vi\u1ebft v\u0103n b\u1eb1ng ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef!\u00a0<\/em><strong><sup>(1)<\/sup><\/strong><\/p>\n<p>V\u1edbi k\u1ebft lu\u1eadn n\u00e0y, n\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c gi\u00fap ch\u00fang ta, nh\u1eefng k\u1ebb mang \u01a1n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n nh\u00e2n, s\u1ebd chia s\u1ebb nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1ec1 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u00e0y c\u00f4ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn cho c\u1ea3 d\u00e2n t\u1ed9c, m\u1ed9t lo\u1ea1i ch\u1eef vi\u1ebft ri\u00eang, th\u1ee9 ch\u1eef xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb ti\u1ebfng n\u00f3i m\u1eb9 \u0111\u1ebb. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 tho\u00e1t thai ngo\u1ea1n m\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc m\u01b0u \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng h\u00f3a c\u1ee7a hai th\u1ebf l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb kinh h\u00e3i trong l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 Phong ki\u1ebfn Trung Hoa v\u00e0 Th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p;\u00a0<em>Ch\u1eef vi\u1ebft, c\u0103n c\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c<\/em>\u00a0<strong><sup>(2)<\/sup><\/strong>!<\/p>\n<p>Xin h\u00e3y c\u00f9ng nhau nh\u00ecn l\u1ea1i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 tinh hoa tr\u00ed tu\u1ec7 \u0111\u00f3, xem h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ai? H\u1ecd \u0111\u00e3 chia s\u1ebb v\u1edbi nhau nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n g\u00ec? H\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eadn t\u00e2m c\u00f9ng nhau t\u1edbi \u0111\u00e2u, khi h\u1ecd l\u1eb7n l\u1ed9i tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7y gian tru\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p><strong>Sinh th\u1eddi<\/strong><\/p>\n<p>Trong c\u00e1c ghi ch\u00e9p v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam, th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u00e2y b\u00fat c\u00f3 ti\u1ebfng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc h\u00e0m h\u1ecdc v\u1ecb vang danh. Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng trong m\u1ed9t phong tr\u00e0o c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch m\u1ea1ng, v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu nh\u1eefng c\u1ed9ng s\u1ef1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, nh\u1eefng k\u1ebb lo qu\u1ea3n l\u00fd c\u01a1 s\u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1ed9i ch\u00ednh, t\u00e0i ch\u00ednh, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u00f4m m\u1ed9t kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u01b0 Ch\u1ee7 b\u00fat t\u1edd b\u00e1o \u0110DTC Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>Th\u1eadt \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, v\u00ec g\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi\u00a0<em>\u201c\u0110DTC 1913\u201d,<\/em>\u00a0n\u0103m 1917, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u1ea1i l\u00e0m Ch\u1ee7 b\u00fat c\u1ee7a\u00a0<em>t\u1edd b\u00e1o ti\u1ebfng Vi\u1ec7t s\u1ed1ng th\u1ecd nh\u1ea5t trong l\u00e0ng b\u00e1o ch\u00ed b\u1ea3n x\u1ee9 th\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ecba<\/em>\u00a0<sup>(3)<\/sup>, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1edd <em>\u201cTrung B\u1eafc T\u00e2n V\u0103n\u201d<\/em> (TBTV). N\u0103m 1919, TBTV \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u1edd nh\u1eadt b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean, m\u1ed9t d\u1ea5u m\u1ed1c quan tr\u1ecdng trong l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam. Ch\u01b0a h\u1ebft, c\u0169ng n\u0103m 1919, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh m\u1edf m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o m\u1edbi, v\u00e0 v\u1eabn \u00f4ng l\u00e0m Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1edd\u00a0<em>\u201cH\u1ecdc b\u00e1o\u201d, <\/em>l\u00e0 t\u1edd b\u00e1o s\u01b0 ph\u1ea1m \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc VN, nh\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u1ee5c ti\u00eau gi\u00e1o d\u1ee5c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>V\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft, n\u0103m 1926, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1eadp\u00a0<em>\u201c<\/em>Trung t\u00e2m \u00c2u T\u00e2y t\u01b0 t\u01b0\u1edfng &#8211; <em>La pens\u00e9e de l&#8217;Occident<\/em><em>\u201d<\/em> b\u1eb1ng kinh ph\u00ed \u0111i vay, m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u1ec3 xu\u1ea5t b\u1ea3n, ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u00e1c \u1ea5n ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ebft gia v\u00e0 danh nh\u00e2n Th\u1ebf gi\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ec7 th\u1ed1ng, v\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m do ch\u00ednh m\u00ecnh d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p>V\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft, v\u00ec n\u0103m 1931, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng ra th\u00e0nh l\u1eadp t\u1edd b\u00e1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p\u00a0<em>\u201c<\/em>L\u2019Annam Nouveau<em> \u2013 N\u01b0\u1edbc Nam m\u1edbi\u201d<\/em><em>,<\/em> l\u00e0<em>\u00a0<\/em>m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed1i l\u1eadp, m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh, t\u1edd b\u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y \u00f4ng l\u00ean v\u00e0nh m\u00f3ng ng\u1ef1a c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Th\u1ef1c d\u00e2n. Nh\u00e0 C\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u00e3 quy\u1ebft t\u00e2m t\u00ecm c\u00e1ch ti\u00eau di\u1ec7t \u00f4ng v\u00ec n\u1ed9i dung c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1ed3n \u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 khuynh gia b\u1ea1i s\u1ea3n, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eadm ng\u00f9i n\u01a1i ch\u00edn su\u1ed1i, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m cho gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng tan n\u00e1t, ly t\u00e1n. T\u1ec7 h\u1ea1i h\u01a1n, l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng mang nh\u1eefng khuynh h\u01b0\u1edbng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u00e1c nhau c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam, sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 di\u1ec5u c\u1ee3t \u00f4ng, ph\u1ee7 nh\u1eadn \u00f4ng, th\u1eadm ch\u00ed nh\u1ee5c m\u1ea1 \u00f4ng, v\u00e0 t\u00ecm c\u00e1ch ch\u00f4n ch\u1eb7t danh ti\u1ebfng c\u1ee7a \u00f4ng!<\/p>\n<p>Theo ghi ch\u00e9p l\u1ecbch s\u1eed\u00a0<strong><sup>(4)<\/sup><\/strong>, th\u00e1ng 11.1905, khi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh m\u1edbi 23 tu\u1ed5i, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1eed t\u1ecda c\u1ee7a H\u1ed9i Tr\u00ed tri \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u1ec1 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u1ea1o l\u00fd, nh\u1eefng c\u1eed t\u1ecda \u0111\u00e3 gi\u1eef l\u1ea1i \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng khi nghe \u00f4ng n\u00f3i:<\/p>\n<p>\u201c\u2026<em>Ch\u00fang ta quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1c d\u1ea1ng th\u1ee9c ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec khi \u0111\u00f3 ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u1edbi t\u00ednh nh\u00e2n v\u0103n. To\u00e0n b\u1ed9 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m trong m\u1ed1i lo toan \u0111\u00f3\u2026\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3, h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m sau, \u0111\u1ecdc l\u1ea1i c\u00e2u n\u00f3i n\u00e0y c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi v\u1eabn s\u1ebd \u0111\u1ed3ng \u00fd r\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh t\u1eeb khi c\u00f2n r\u1ea5t tr\u1ebb, \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb cu\u1ed9c s\u1ed1ng theo m\u1ed9t nh\u00e3n quan bao dung, tr\u00ed tu\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u00e2n b\u1ea3n.<\/p>\n<p>V\u1eady th\u00ec, nh\u1eefng s\u1ef1 th\u00f3a m\u1ea1, s\u1ef1 ch\u00e0 \u0111\u1ea1p v\u00e0 h\u1ea1 nh\u1ee5c \u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh tr\u1ecb trong nhi\u1ec1u giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed, ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u1eb3ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u00ec. Nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi\u00a0<em>\u201cl\u1ed9ng l\u1eaby\u201d<\/em><sup>\u00a0(5)<\/sup>\u00a0nh\u01b0 v\u1eady, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh m\u1edbi th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p kh\u1ed5ng l\u1ed3, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho h\u1eadu th\u1ebf c\u1ea3 m\u1ed9t n\u00fai tri th\u1ee9c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y hi\u1ec7n h\u1eefu \u0111\u1ebfn m\u1ee9c, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng k\u1ebb h\u1ea1 ti\u1ec7n nh\u1ea5t tr\u00ean c\u00f5i \u0111\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn!<\/p>\n<p><strong>Nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t \u0111\u1ed3ng minh.<\/strong><\/p>\n<p>Th\u1eddi gian tr\u00f4i \u0111i, nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t \u0111\u00e1ng k\u00ednh t\u1eebng l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 trung th\u00e0nh v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi\u00a0<em>\u201cl\u1ed9ng l\u1eaby\u201d<\/em>\u00a0\u0111\u00f3, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u00edt l\u1ea7n qua nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a x\u00e3 h\u1ed9i trong t\u1eebng th\u1eddi k\u1ef3, nh\u01b0 Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n (1881 \u2013 1924) Nh\u00e0 T\u00e2n h\u1ecdc, \u00a0Phan K\u1ebf B\u00ednh (1875 \u2013 1921) Nh\u00e0 Nho h\u1ecdc, Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim (1883 \u2013 1953) Nh\u00e0 S\u1eed h\u1ecdc, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1 (1889 \u2013 1947) nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u x\u00e3 h\u1ed9i, Ho\u00e0ng T\u0103ng B\u00ed (1883 \u2013 1939) Nh\u00e0 Nho, D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c (1884 \u2013 1944) Nh\u00e0 C\u00e1ch m\u1ea1ng, nh\u1eefng nh\u00e2n s\u1ef9 uy\u00ean th\u00e2m v\u00e0 gi\u00e0u l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 t\u00e0i.<\/p>\n<p>C\u00f2n nhi\u1ec1u n\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n, nh\u1eefng c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u00f9ng th\u1eddi, \u0111\u00e3 chung tay g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh x\u00e2y d\u1ef1ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p con ch\u1eef, s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0103n h\u00f3a cho m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00f3i ngh\u00e8o, nh\u01b0ng lu\u00f4n khao kh\u00e1t mong m\u1ecfi, h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn tinh th\u1ea7n t\u1ef1 do, b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1eddi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea9n ch\u1ee9a nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb, \u00fd ngh\u0129a cao qu\u00fd m\u00e0 \u0111\u00f4i khi, con ng\u01b0\u1eddi d\u00f9 c\u00f3 bi\u1ebft, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1ea1m tay t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, cho d\u00f9 \u0111\u00f4i khi, n\u00f3 lu\u00f4n lu\u1ea9n qu\u1ea5t ngay chung quanh cu\u1ed9c s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y. Ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u01a1 duy\u00ean \u0111\u00edch th\u1ef1c, m\u1ed9t s\u1ef1 m\u00e1ch b\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c vong h\u1ed3n linh thi\u00eang\u2026 m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i g\u1eb7p h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n t\u00e2m giao, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 trung th\u00e0nh \u0111\u1ea7y nh\u00e2n c\u00e1ch, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 chia s\u1ebb, c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 nh\u1eefng \u0111\u00f2n gi\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh, c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee7 thuy\u1ebft ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1ea5t l\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i \u0111\u1eddi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi\u00a0<em>\u201cl\u1ed9ng l\u1eaby\u201d<\/em>\u00a0\u0111\u00f3, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0: \u00d4ng K\u00fd &#8211; Mai Huy H\u1ed9i (1891 \u2013 1949).<\/p>\n<p><strong>T\u00ecm v\u1ec1 ph\u1ed1 H\u00e0ng Gi\u1ea5y nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XIX.<\/strong><\/p>\n<p>Trong ghi ch\u00e9p c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng K\u00fd &#8211; Mai Huy H\u1ed9i, s\u1ed1 nh\u00e0 46 ph\u1ed1 H\u00e0ng Gi\u1ea5y, 20 n\u0103m cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, l\u00e0 n\u01a1i sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh b\u00e0 Ngh\u00e8 \u0110\u1ea1i Gia (Ph\u1ea1m Huy H\u1ed5), l\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng b\u00ean ngo\u1ea1i c\u1ee7a c\u1ee5 b\u00e0 th\u00e2n sinh ra Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>H\u00e0ng x\u00f3m \u1edf hai s\u1ed1 nh\u00e0 16 v\u00e0 64 ph\u1ed1 H\u00e0ng Gi\u1ea5y, thu\u1ed9c s\u1edf h\u1eefu c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n (\u00f4ng Tham \u00c2n) v\u00e0 b\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n Ph\u00e1c.<\/p>\n<p>B\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n Ph\u00e1c l\u00e0 con g\u00e1i c\u1ee7a c\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u (b\u1ed1 \u0111\u1ebb Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng L\u1ec5, em ru\u1ed9t danh t\u01b0\u1edbng\u00a0Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbnh\u00a0(1820 \u2013 1864).<\/p>\n<p>Sinh th\u1eddi, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u nguy\u00ean l\u00e0 Tham t\u00e1 <em>Ph\u1ee7 To\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng<\/em>, chuy\u00ean v\u1ec1 ng\u1ea1ch t\u00e0i ch\u00ednh k\u1ebf to\u00e1n. Nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc tr\u00f2 tin c\u1eady, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Mai Huy H\u1ed9i. Do t\u00ednh ch\u1ea5t v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u00f4ng vi\u1ec7c, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u00e0 l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p g\u1ed1c \u0110\u1ee9c l\u00e0 Fran\u00e7ois-Henri Schneider (1851-1929), ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 t\u1eeb n\u0103m 1882 theo m\u1ed9t h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi Ch\u00ednh ph\u1ee7 Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n ngh\u00e0nh in v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n<p>Khi Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00f4i l\u00e0m c\u00f4ng ch\u1ee9c \u1edf c\u01a1 quan <em>Ph\u1ee7 To\u00e0n quy\u1ec1n<\/em> v\u00ec nh\u1eefng v\u01b0\u1edbng m\u1eafc li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c cho nh\u00e0 in c\u1ee7a F.H.Schneider t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i. N\u0103m 1914, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc khi ngh\u1ec9 h\u1eb3n, \u0111\u00e3 ti\u1ebfn c\u1eed v\u1edbi F.H. Schneider ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf m\u00ecnh, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 Mai Huy H\u1ed9i. L\u00fac n\u00e0y, danh ch\u00ednh, F.H. Schneider l\u00e0 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o\u00a0<em>\u201c\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p Ch\u00ed\u201d,<\/em>\u00a0m\u00e0 Ch\u1ee7 b\u00fat ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p><strong>T\u00ecm \u0111\u1ebfn l\u00e0ng TRUNG T\u1ef0 \u1edf H\u00c0 N\u1ed8I.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Nha-tho-ho-Mai.jpg\" rel=\"attachment wp-att-2520\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-2520\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Nha-tho-ho-Mai.jpg\" alt=\"Nha tho ho Mai\" width=\"482\" height=\"469\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Nha-tho-ho-Mai.jpg 780w, https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Nha-tho-ho-Mai-300x292.jpg 300w, https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/Nha-tho-ho-Mai-768x746.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 482px) 100vw, 482px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Nh\u00e0 th\u1edd T\u1ed5 h\u1ecd Mai t\u1ea1i l\u00e0ng Trung T\u1ef1. \u1ea2nh ch\u1ee5p 1952.<\/em><\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m nay, l\u00e0ng Trung T\u1ef1 thu\u1ed9c ph\u01b0\u1eddng Ph\u01b0\u01a1ng Li\u00ean, qu\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a, H\u00e0 N\u1ed9i. T\u1ea1i ng\u00f4i l\u00e0ng m\u00e0 nay v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ph\u1ed1 n\u00e0y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng ki\u1ebfn, v\u1eabn uy nghi\u00eam m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 th\u1edd ri\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e0 th\u1edd T\u1ed5 c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd Mai. C\u00e1c c\u1ee5 t\u1ed5 h\u1ecd Mai n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ecb quan v\u0103n v\u00f5 song to\u00e0n t\u1eeb th\u1eddi L\u00ea Trung H\u01b0ng, v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 qua nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi trong tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a vua L\u00ea ch\u00faa Tr\u1ecbnh. Mai Huy H\u1ed9i ch\u00ednh l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd n\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong ng\u00f4i nh\u00e0 th\u1edd T\u1ed5 c\u1ee7a ri\u00eang hi\u1ebfm hoi n\u00e0y, h\u00f4m nay ch\u00fang ta v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng b\u1ed1n ch\u1eef v\u00e0ng \u201cC\u00d4NG H\u1ea6U CHI H\u1eacU\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ed1n ch\u1eef c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e2n s\u1ef9 n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1eddi <em>\u0110\u00f4ng Kinh Ngh\u0129a Th\u1ee5c<\/em> c\u00f3 hi\u1ec7u l\u00e0 Tuy\u1ebft Huy \u2013 D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c, trao t\u1eb7ng Mai Huy H\u1ed9i trong bu\u1ed5i l\u1ec5 l\u00ean l\u00e3o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i ng\u00f4i l\u00e0ng n\u00e0y n\u0103m 1940 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><strong>K\u1ebft n\u1ed1i.<\/strong><\/p>\n<p>N\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 duy\u00ean, ch\u00fang ta th\u1eadt kh\u00f3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch logic v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ed1i quan h\u1ec7 l\u1ecbch s\u1eed gi\u1eefa <em>Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Hi\u1ec7u \u2013 Fran\u00e7ois-Henri Schneider \u2013 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 Mai Huy H\u1ed9i.<\/em><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c con g\u00e1i c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e0 Tham \u00c2n \u2013 Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea7n Ph\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ng\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh con d\u00e2u tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng Mai Huy H\u1ed9i, m\u1edbi c\u00e0ng th\u1ea5y h\u1ebft c\u00e1i duy\u00ean ph\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ea7ng l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, kh\u00f4ng ng\u1eabu nhi\u00ean sinh ra m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ng\u0169 h\u1eadu du\u1ec7 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 tr\u00e2n tr\u1ecdng v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u1eadt m\u00e3n nguy\u1ec7n cho c\u00e1c h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, v\u00ec v\u00e0o \u0111\u00fang th\u1eddi \u0111i\u1ec3m <em>Qu\u1ef9 V\u0103n h\u00f3a Phan Ch\u00e2u Trinh<\/em> vinh danh nh\u00e0 b\u00e1o, nh\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 <em>Danh Nh\u00e2n V\u0103n H\u00f3a Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/em>, c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac h\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y gi\u00e1o \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 Andr\u00e9 D\u2019Argence, \u0111\u00e3 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 Vi\u1ec7t Nam, t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00f3 l\u00e0 Mai Th\u1ecb L\u1ee5c (1870-1945) v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb ru\u1ed9t c\u1ee7a Mai Huy H\u1ed9i. Gia t\u1ed9c h\u1ecd Mai g\u1ecdi c\u1ee5 Mai Th\u1ecb L\u1ee5c l\u00e0 c\u1ee5 \u0110\u1ed1c L\u1ee5c v\u00ec ng\u00e0y \u0111\u00f3, Andr\u00e9 D\u2019Argence l\u00e0 \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u2013 Thanh tra b\u1eadc ti\u1ec3u h\u1ecdc \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1eeb l\u00e2u, ch\u00fang ta ch\u1ec9 bi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1890 \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 19, Andr\u00e9 D\u2019Argence l\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e1o T\u00e2y c\u1ee7a ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng H\u1eadu b\u1ed5 (Tr\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng ng\u00f4n) n\u1eb1m t\u1ea1i \u0111\u00ecnh l\u00e0ng Y\u00ean Ph\u1ee5. H\u1eadu th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u00ecnh qu\u00ean r\u1eb1ng, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y gi\u00e1o Andr\u00e9 D\u2019Argence, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra t\u00e0i n\u0103ng si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00fac \u00f4ng m\u1edbi 10 tu\u1ed5i. C\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3, m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u00e3 gi\u00fap cho Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u00f4ng vi\u1ec7c k\u00e9o qu\u1ea1t thu\u00ea, v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh c\u1eadu h\u1ecdc tr\u00f2 ti\u1ebfng T\u00e2y, m\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 th\u1ee7 khoa.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u1ed7 th\u1ee7 khoa ng\u00e0y \u0111\u00f3 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, quan tr\u1ecdng h\u01a1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft v\u1eadn d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed1i \u01b0u nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc t\u1eeb m\u00e1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 th\u00e2n t\u00edn, trong su\u1ed1t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh c\u00f4ng cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o m\u00ecnh, d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi, <em>N\u1ec1n V\u0103n h\u1ecdc ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef<\/em>.<\/p>\n<p>C\u1eadu h\u1ecdc sinh hay b\u1ecb \u0111\u00f2n ng\u00e0y n\u00e0o, \u0111\u00f3 c\u0169ng\u00a0<em>l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ea7u ti\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e2y c\u1ea7u n\u1ed1i hai n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, c\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n, l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Ph\u00e1p \u2013 Vi\u1ec7t<\/em>\u00a0<sup>(6)<\/sup>.<\/p>\n<p>Li\u1ec7u c\u00f3 ai kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi bi\u1ebft r\u00f5, t\u1eeb m\u1ed9t c\u1eadu b\u00e9 ch\u0103n b\u00f2 thu\u00ea, qua th\u1eddi gian d\u00f9i m\u00e0i kinh s\u1eed, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh DANH NH\u00c2N c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, n\u01a1i m\u00e0 khi c\u1eadu b\u00e9 k\u00e9o qu\u1ea1t l\u1edbn l\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 90% l\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n ch\u1ea5p nh\u1eadn cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ch\u00e2n l\u1ea5m, tay b\u00f9n\u2026 H\u1ecd ch\u1ec9 mong c\u00f3 c\u01a1m n\u00f3 v\u00e0 \u00e1o \u1ea5m, m\u00e0 ch\u0103 d\u00e1m ngh\u0129 t\u1edbi vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc h\u00e0nh!<\/p>\n<p>Th\u1eadt \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng hi\u1ec7n h\u1eefu trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p t\u1ea1o d\u1ef1ng con ch\u1eef, s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0103n h\u00f3a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00e0nh c\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u00e1o ch\u00ed, xu\u1ea5t b\u1ea3n\u2026 nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1eady nh\u1edd, hay ch\u1ecbu t\u00e1c \u0111\u1ed9ng, chi ph\u1ed1i b\u1edfi b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t th\u1ee9 quy\u1ec1n l\u1ef1c n\u00e0o, hay h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng t\u00e0i ch\u00ednh n\u00e0o t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ngo\u00e0i tr\u00ed tu\u1ec7, ngo\u00e0i l\u00f2ng y\u00eau d\u00e2n t\u1ed9c, h\u00fay t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a, c\u1ea7u ti\u1ebfn, b\u1eb1ng tri th\u1ee9c c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1, \u0111\u1ed3ng ch\u00ed trung th\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh. H\u00f4m nay, c\u00e1ch l\u00e0m \u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e1t huy n\u1ed9i l\u1ef1c!<\/p>\n<p><strong>Chung l\u01b0ng \u0111\u1ea5u c\u1eadt.<\/strong><\/p>\n<p>N\u0103m 1919, khi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a ng\u00e0i Fran\u00e7ois-Henri Schneider \u0111\u00e3 x\u1ebf chi\u1ec1u, ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ea5t t\u1eadn c\u1ee7a c\u1ed9ng s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh trong su\u1ed1t g\u1ea7n hai ch\u1ee5c n\u0103m l\u0103n l\u1ed9n c\u00f9ng ng\u00e0i, \u0111\u1ec3 t\u1ea1o d\u1ef1ng, ho\u00e0n thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c con ch\u1eef ri\u00eang cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n An Nam, \u0111\u1ec3 b\u00e1o ch\u00ed tr\u1edf th\u00e0nh nhu c\u1ea7u nh\u01b0 c\u01a1m \u0103n, n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng, v\u00e0 ngh\u1ec1 in c\u00f9ng ngh\u00e0nh xu\u1ea5t b\u1ea3n hi\u1ec7n ra m\u1ed9t c\u00e1ch cu\u1ed1n h\u00fat \u0111\u1ed1i v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i An Nam, ng\u00e0i Henri Schneider quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh gi\u00e3 t\u1eeb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01a1i xu\u1ea5t ph\u00e1t sau g\u1ea7n 40 n\u0103m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 h\u00e0m \u01a1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 s\u1ed1 m\u1ed9t c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1i s\u1ef1 nghi\u1ec7p, F. H. Schneider \u0111\u00e3 t\u1ef1 nguy\u1ec7n chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng to\u00e0n b\u1ed9 c\u01a1 s\u1edf v\u1eadt ch\u1ea5t, trang b\u1ecb k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a <em>Nh\u00e0 in Trung B\u1eafc T\u00e2n V\u0103n<\/em> cho Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>L\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00e2n tr\u1ecdng qu\u00e1 kh\u1ee9, l\u00e0m sao h\u1eadu th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ea5y x\u00fac \u0111\u1ed9ng khi ng\u1eafm nh\u00ecn b\u1ee9c \u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed, ghi l\u1ea1i bu\u1ed5i l\u1ec5 b\u00e0n giao quan tr\u1ecdng n\u00e0y. B\u1ee9c \u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5c ch\u1ebf chi ti\u1ebft, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ghi ch\u00fa c\u1ee5 th\u1ec3 (d\u00f9 kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n) v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 m\u1eb7t trong m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady?!<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00f4 c\u00f9ng \u00fd ngh\u0129a n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ea5m l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n c\u1ed9i ngu\u1ed3n m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e2u s\u1eafc, c\u00f9ng v\u1edbi l\u00f2ng t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n c\u1ee7a c\u1ee5 Mai Huy H\u1ed9i, v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 ti\u1ebfn s\u1ef9 to\u00e1n kinh t\u1ebf Mai Huy T\u00e2n, nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u1ee7a <em>C\u00f4ng ty c\u1ed5 ph\u1ea7n th\u1ef1c ph\u1ea9m \u0110\u1ee9c \u2013 Vi\u1ec7t<\/em>, m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang quen g\u1ecdi l\u00e0\u00a0<em>X\u00fac x\u00edch \u0110\u1ee9c Vi\u1ec7t.<\/em><\/p>\n<p>T\u1ea1i bu\u1ed5i g\u1eb7p g\u1ee1 ch\u00e2n t\u00ecnh v\u00e0 gi\u1ea3n d\u1ecb di\u1ec5n ra cu\u1ed1i th\u00e1ng Hai n\u0103m nay \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a ti\u1ebfn s\u0129 Mai Huy T\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi cha c\u1ee7a anh, con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i &#8211; D\u01b0\u1ee3c s\u1ef9 Mai Huy Th\u1ecbnh (sinh n\u0103m 1924), \u0111\u00e3 ch\u1eadm r\u00e3i k\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch m\u1ea1ch l\u1ea1c, nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m s\u00e2u \u0111\u1eadm gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi b\u1ed1 l\u00e0 Mai Huy H\u1ed9i v\u00e0 \u00f4ng Ch\u1ee7 b\u00e1o Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y:<\/p>\n<p><em>\u201cTh\u1ea7y t\u00f4i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi c\u1ee5 Schneider v\u00e0 c\u1ee5 V\u0129nh t\u1eeb n\u0103m 1914, khi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng T\u1ea1p Ch\u00ed. C\u0169ng k\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3, th\u1ea7y t\u00f4i kh\u00f4ng l\u00e0m cho ai kh\u00e1c ngo\u00e0i c\u1ee5 V\u0129nh, cho \u0111\u1ebfn khi c\u1ee5 V\u0129nh m\u1ea5t b\u00ean L\u00e0o n\u0103m 1936. <\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea7y t\u00f4i ph\u1ee5 tr\u00e1ch c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1ed5 s\u00e1ch, k\u1ebf to\u00e1n, qu\u1ea3n l\u00fd thu chi trong ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng in \u1ea5n, xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee7a c\u1ee5 V\u0129nh.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/MAI-HUY-HOI.png\" rel=\"attachment wp-att-2519\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-2519\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/MAI-HUY-HOI.png\" alt=\"MAI HUY HOI\" width=\"594\" height=\"428\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/MAI-HUY-HOI.png 1009w, https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/MAI-HUY-HOI-300x216.png 300w, https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/MAI-HUY-HOI-768x553.png 768w\" sizes=\"(max-width: 594px) 100vw, 594px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u00d4ng K\u00fd Mai Huy H\u1ed9i t\u1ea1i v\u0103n ph\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a t\u00f2a b\u00e1o TBTV. \u1ea2nh ch\u1ee5p n\u0103m 1934<\/em><\/p>\n<p><em>N\u0103m 1930, Ch\u00ednh quy\u1ec1n o \u00e9p c\u1ee5 V\u0129nh gh\u00ea l\u1eafm, h\u1ecd t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ecbch thu t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ee5 V\u0129nh. Ng\u00f4i nh\u00e0 s\u1ed1 19 ph\u1ed1 H\u00e0ng Tr\u1ed1ng, h\u1ed3i \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ea3i c\u1ee7a c\u1ee5 V\u0129nh \u0111\u00e2u. Ng\u00f4i nh\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e0 c\u1ee7a th\u1ea7y t\u00f4i, c\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i. Gia \u0111\u00ecnh t\u00f4i s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3. Khi c\u1ee5 V\u0129nh c\u1ea7n vay ti\u1ec1n ng\u00e2n h\u00e0ng, c\u1ee5 \u0111\u00e3 m\u01b0\u1ee3n gi\u1ea5y t\u1edd ng\u00f4i nh\u00e0 n\u00e0y c\u1ee7a c\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i. C\u1ee5 K\u00fd tin c\u1ee5 V\u0129nh l\u1eafm, c\u1ee5 \u0111\u00e3 giao b\u1eb1ng kho\u00e1n \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 c\u1ee7a ng\u00f4i nh\u00e0 cho c\u1ee5 V\u0129nh \u0111\u1ec3 c\u1ee5 V\u0129nh th\u1ebf ch\u1ea5p vay ti\u1ec1n, ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1ed9t s\u1ed1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng xu\u1ea5t b\u1ea3n, h\u1ed7 tr\u1ee3 cho \u201cTrung T\u00e2m \u00c2u T\u00e2y T\u01b0 T\u01b0\u1edfng\u201d. V\u1eady nh\u01b0ng khi Ph\u00e1p \u00e9p c\u1ee5 V\u0129nh \u0111\u1ec3 b\u1ecb ph\u00e1 s\u1ea3n, th\u00ec c\u1ea3 ng\u00f4i nh\u00e0 19 H\u00e0ng Tr\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1ea7y t\u00f4i c\u0169ng b\u1ecb ng\u00e2n h\u00e0ng t\u1ecbch bi\u00ean.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ee5 V\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 v\u00e0 r\u1ea5t th\u1ea5u hi\u1ec3u n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. H\u1ed3i \u0111\u00f3, kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eady m\u00e0 c\u1ee5 V\u0129nh v\u1eabn t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch qua c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u00e1 nh\u00e2n, vay b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kho\u1ea3n ti\u1ec1n, t\u00f4i nh\u1edb \u0111\u00e2u ch\u1ec9 b\u1eb1ng \u00bd gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u00f4i nh\u00e0 19 \u1ea5y th\u00f4i. C\u1ee5 V\u0129nh \u0111\u01b0a cho c\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i \u0111\u1ec3 mua c\u00e1i nh\u00e0 kh\u00e1c, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e0 s\u1ed1 21 ph\u1ed1 Nh\u00e0 Th\u1edd. Gia \u0111\u00ecnh t\u00f4i \u1edf 21 ph\u1ed1 Nh\u00e0 Th\u1edd m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1953 l\u00e0 v\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ea5y bao gi\u1edd, th\u1ea7y t\u00f4i than v\u00e3n \u0111i\u1ec1u g\u00ec v\u1ec1 c\u1ee5 V\u0129nh. Ngay khi c\u1ee5 V\u0129nh qua \u0111\u1eddi, th\u1ea7y t\u00f4i \u0111\u1ebfn vi\u1ebfng v\u00e0 g\u00f3p nh\u1eb7t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o ng\u00e0y \u0111\u00f3 vi\u1ebft v\u1ec1 c\u1ee5 V\u0129nh, r\u1ed3i c\u1ee5 \u0111\u00f3ng th\u00e0nh m\u1ed9t album \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u00f4ng Ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc trong vi\u1ec7c d\u1ea1y c\u00e1c con m\u00ecnh, \u0111\u00f3 l\u00e0, \u00f4ng kh\u00f4ng cho ph\u00e9p c\u00e1c con m\u00ecnh, khi b\u1ecf \u0111i m\u1ed9t t\u1edd gi\u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1eef m\u00e0 n\u00e9m v\u00e0o s\u1ecdt r\u00e1c. C\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i \u0111\u1ec1u nh\u1eb7t t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u1edd gi\u1ea5y c\u00f3 ch\u1eef \u0111\u00f3, cho v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i\u2026 gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1i l\u01b0 \u0111\u1ed3ng. Khi s\u1ed1 gi\u1ea5y c\u00f3 ch\u1eef b\u1ecf \u0111i \u0111\u00f3 \u0111\u1ea7y l\u00ean, c\u1ee5 K\u00fd H\u1ed9i ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea7y t\u00f4i b\u1ea3o: B\u1ea5t k\u1ef3 l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a ai vi\u1ebft, vi\u1ebft v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u g\u00ec\u2026 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, quan tr\u1ecdng l\u00e0 c\u00e1c con \u0111\u1eebng bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh r\u00e1c! N\u1ebfu c\u00e1c con kh\u00f4ng mu\u1ed1n con ch\u00e1u m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 h\u1ecdc, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef\u2026 th\u00ec h\u00e3y nh\u1edb \u0111\u1eebng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady!<\/em><\/p>\n<p><em>T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang t\u00f4i l\u1edbn l\u00ean, l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng nh\u1edb l\u1eddi d\u1ea1y n\u00e0y c\u1ee7a c\u1ee5.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh t\u00f4i cho \u0111\u1ebfn gi\u1edd v\u1eabn nh\u1edb m\u00e3i c\u1ee5 V\u0129nh\u2026!\u201d<\/em><\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 93 tu\u1ed5i n\u00e0y, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ng\u1ed3i \u1edf chi\u1ebfc gh\u1ebf sa l\u00f4ng r\u1ea5t ti\u00eau chu\u1ea9n do con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng x\u1eafp \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i b\u1ed9 phim t\u00e0i li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed\u00a0<em>\u201cM\u1ea1n \u0111\u00e0m v\u1ec1 Ng\u01b0\u1eddi Man di hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u201d<\/em>\u00a0d\u00e0i 4 t\u1eadp v\u1edbi t\u1ed5ng th\u1eddi l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 215 ph\u00fat. Tr\u00e1i l\u1ea1i, ch\u1ec9 sau 15 ph\u00fat \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng d\u1ea1y, k\u00e9o m\u1ed9t chi\u1ebfc gh\u1ebf t\u1ef1a b\u1eb1ng nh\u1ef1a, ng\u1ed3i l\u00ean ph\u00eda tr\u00ean\u2026 v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 ng\u1ed3i xem \u0111\u1ebfn ph\u00fat cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a 4 t\u1eadp phim l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>Khi k\u1ebft th\u00fac, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y h\u1ecfi \u00f4ng Th\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 93 tu\u1ed5i \u0111\u00f3:<\/p>\n<p><em>\u201c\u00d4ng \u01a1i, \u00f4ng c\u00f3 m\u1ec7t kh\u00f4ng \u1ea1?\u201d.<\/em><\/p>\n<p>\u00d4ng tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u1eb9 nh\u00e0ng:<\/p>\n<p><em>\u201cKh\u00f4ng!\u201d<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i l\u1ea1i h\u1ecfi ti\u1ebfp:<\/p>\n<p><em>\u201c\u00d4ng xem phim c\u00f3 h\u00e0i l\u00f2ng kh\u00f4ng \u1ea1?\u201d<\/em><\/p>\n<p>\u00d4ng n\u00f3i:<\/p>\n<p><em>\u201cHay, hay l\u1eafm! Nhi\u1ec1u ch\u1ed7 trong phim l\u00e0m t\u00f4i x\u00fac \u0111\u1ed9ng qu\u00e1. Phim hay l\u1eafm! T\u00f4i ph\u1ea3i k\u00e9o gh\u1ebf ng\u1ed3i g\u1ea7n m\u00e0n \u1ea3nh \u0111\u1ec3 nghe cho r\u00f5. Tu\u1ed5i cao r\u1ed3i, \u0111\u00f4i khi tai n\u00f3 n\u1eb7ng\u2026 kh\u00f3 nghe\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>K\u1ebft.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00f4i c\u00f2n bi\u1ebft n\u00f3i g\u00ec v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u00e0 trung th\u00e0nh c\u1ee7a c\u1ee5 V\u0129nh. N\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n h\u1eefu, g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau h\u1ebft l\u00f2ng th\u1ee7a tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00e0 100 n\u0103m r\u1ed3i, l\u00e0m sao ng\u00e0y h\u00f4m nay t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac s\u00e2u s\u1eafc, ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 93 tu\u1ed5i n\u00e0y?! L\u00e0m sao \u0111\u1ec3 t\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc th\u00eam b\u00e0i h\u1ecdc v\u1ec1 t\u00ecnh b\u1eb1ng h\u1eefu, v\u1ec1 \u0111\u1ee9c hy sinh gi\u1eefa nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u00ed h\u01b0\u1edbng?!<\/p>\n<p>Th\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, t\u00f4i y\u00ean t\u00e2m tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i khi nh\u1eadn th\u1ee9c r\u1eb1ng:<\/p>\n<p><strong>Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng d\u00e2n v\u0129 \u0111\u1ea1i!<\/strong><\/p>\n<p>Trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi con ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e0nh c\u00f4ng hay th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng th\u1ea5m th\u00eda khi nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t ph\u00e1t m\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua. C\u00e1ch ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng v\u1eabn g\u1ecdi, \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u! V\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng, ai c\u0169ng th\u1ea5y h\u1ecd qu\u00fd h\u00f3a v\u00e0 th\u00e2n thi\u1ec7n.<\/p>\n<p><em>H\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a gia t\u1ed9c h\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 gia t\u1ed9c c\u1ee5 K\u00fd Mai Huy H\u1ed9i, lu\u00f4n coi \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o v\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ecdi th\u1eed th\u00e1ch, cam go trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng. Qu\u00e1 kh\u1ee9 lung linh c\u1ee7a c\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n nh\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng hay th\u1edd ph\u1ee5ng, m\u00e0 c\u1ea7n h\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c h\u00e3y l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb tinh th\u1ea7n \u0111\u00f3, tr\u1edf th\u00e0nh c\u0103n c\u1ed1t c\u1ee7a h\u1eadu th\u1ebf, l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho m\u1ed9t cu\u1ed9c s\u1ed1ng nh\u00e2n v\u0103n, v\u00e0 l\u00e0 ni\u1ec1m h\u1ea1nh ph\u00fac m\u00e3i m\u00e3i d\u00e0nh cho b\u1ea5t k\u1ef3 ai!<\/em><\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i, Th\u00e1ng S\u00e1u n\u0103m 2016.<\/p>\n<p><strong>NGUY\u1ec4N L\u00c2N B\u00ccNH<\/strong><\/p>\n<p><u>GHI CH\u00da:<\/u><\/p>\n<ol>\n<li>gov.vn\/Pages\/Tin%20chi%20ti\u1ebft.aspx?itemid=219&amp;listId.<\/li>\n<li><em>\u201cGi\u1eef g\u00ecn s\u1ef1 trong s\u00e1ng c\u1ee7a ti\u1ebfng Vi\u1ec7t hay tri\u1ec7t ti\u00eau\u201d<strong>.\u00a0<\/strong><\/em><em>Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Bi\u1ec3u Nh\u00e2n D\u00e2n,<\/em>\u00a0ra ng\u00e0y 30.7.2013.<\/li>\n<li><em>Th\u01b0 ti\u0323ch ba\u0301o chi\u0301 Vi\u1ec7t Nam.\u00a0<\/em>Nha\u0300 xu\u1ea5t ba\u0309n Chi\u0301nh tri\u0323 qu\u1ed1c gia, H\u00e0 N\u1ed9i 1998.<\/li>\n<li><em>Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 D\u2019Enseignement Mutuel du Tonkin. Tom XVI, N0 1-2,\u00a0<\/em>Janvier \u2013 Juin 1936. (T\u1ea1p ch\u00ed Tin t\u1ee9c H\u1ed9i t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u00e1o d\u1ee5c B\u1eafc K\u1ef3). Nh\u00e0 in T\u00e2n D\u00e2n, H\u00e0 N\u1ed9i 1936.<\/li>\n<li><em>40 n\u0103m n\u00f3i l\u00e1o.<\/em>V\u0169 B\u1eb1ng, S\u00e0i G\u00f2n 1969. NXB V\u0103n H\u00f3a, H\u00e0 N\u1ed9i 2000.<\/li>\n<li><em>Le Programme D\u2019 Aide \u00e0 la Publication Nguyen Van Vinh \u2013 Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh h\u1ed7 tr\u1ee3 xu\u1ea5t b\u1ea3n Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/em>Ambassade de France au Vietnam \u2013 \u0110\u1ea1i s\u1ee9 qu\u00e1n Ph\u00e1p t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. 2000.<\/li>\n<\/ol>\n<p>(Ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea7n cu\u1ed1i 2\/2025)<\/p>\n<p><em> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 =================<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u01b0a c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n! N\u0103m 2016, Tannamtu.com \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng b\u00e0i vi\u1ebft: \u201cNgh\u0129a t\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf x\u1ee9 B\u1eafc k\u1ef3\u201d. B\u00e0i vi\u1ebft c\u00f3 n\u1ed9i dung \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 l\u1ecbch s\u1eed c\u00f3 t\u00ednh tri \u00e2m, tri k\u1ef7 gi\u1eefa d\u1ecbch gi\u1ea3, nh\u00e0 b\u00e1o Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":2517,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47,45],"tags":[26,139,23,97,87,95,105,32,42,27,107,93,22,20,30,138,108,106,86,109,53,55,34,33,156,94,96,54,28,31,100,51,24,8,21,25,36,110],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.net\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/BBT-Trung-B\u1eafc-T\u00e2n-V\u0103n-1919.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2516"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2516"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9653,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2516\/revisions\/9653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}