Thưa các quý vị và các bạn!
Sau 10 năm hoạt động, trang tin Tannamtu.com chúng tôi nhận ra những hạn chế về trình độ và nhận thức nhiều mặt của người tổ chức. Để đi tiếp công việc chứng minh những giá trị hiện hữu mà học giả Nguyễn Văn Vĩnh để lại. Sau nhiều lần kiểm chứng, đối chiếu với các nguồn tư liệu khác nhau, Ban Biên tập (BBT) trang tin xin sửa chữa, điều chỉnh lại, không chỉ văn phong, và cả các dữ liệu, cứ liệu, nhằm củng cố có cơ sở, tăng tính sát thực trong nội dung các bài viết đã đăng trên trang tin.
Chương mục đầu tiên BBT Tannamtu.com đã hoàn thành việc khắc phục nói trên, là mục: NVV – Những bước khởi đầu.
Do nội dung của chương mục này rất hệ trọng, liên quan đến con đường thực nghiệp, một bản sắc đặc trưng, một sự khác biệt quan trọng khi so sánh con người Nguyễn Văn Vĩnh với các nhà canh tân cùng thời, đồng thời để đảm bảo tính trách nhiệm trước xã hội và lịch sử, nên một lần nữa, các bài đã đăng đã được cân nhắc chỉnh sửa thận trọng bằng mọi khả năng của chúng tôi.
Để phù hợp với đúng nghĩa đen của nội dung chương mục, chúng tôi đổi tên là:
NVV – NHỮNG ĐIỀU ĐẦU TIÊN VÀ DUY NHẤT
Chương mục hiện có 9 bài, thứ tự như đã được trình bày trên trang trước đây theo nghiên cứu của người biên tập, không theo thứ tự các sự kiện diễn ra trong lịch sử:
- Điều đầu tiên thứ Nhất:
Moliere ở An Nam.
Nguyễn Văn Vĩnh, người đầu tiên dịch các tác phẩm hài kịch của nhà viết kịch người Pháp Moliere (1622-1673) ra tiếng Việt. Ông đã lựa chọn một trong các tác phẩm mình dịch, đưa lên sân khấu kịch nói Nhà Hát lớn – Hà Nội lần đầu năm 1920.
Nguyễn Văn Vĩnh đã giới thiệu với công chúng một loại hình nghệ thuật mới là kịch nói. Mặt khác, ông muốn làm giàu thêm cảm xúc cho dân chúng khi tiếp cận với thể loại hài ước, tăng thêm sức sống, tính lạc quan cho người xem. Nguyễn Văn Vĩnh chọn hài kịch với nội dung mang tính phê phán, vì đó là nhu cầu cấp thiết của xã hội Việt Nam đương thời. Ông tin, việc dùng tiếng cười để lên án cái xấu, xã hội dễ tiếp thu hơn, hiệu quả giáo dục sẽ cao hơn, thay vì gay gắt phê phán và chê bai.
Trong quá trình xây dựng vở kịch, Nguyễn Văn Vĩnh đã đưa cả hai người con trai đầu của mình là Nguyễn Hải (1901-1938) và Nguyễn Giang (1904-1965) cùng tham gia. Ông là người sắm vai nhân vật chínhArgan.
- Điều đầu tiên thứ Hai:
Bài thơ mới đầu tiên.
Bài thơ thể tự do Nguyễn Văn Vĩnh viết năm 1906, trong tâm trạng hồn nhiên, thích thú mang tính ngẫu hứng, mô tả chuyến công du hơn một tháng bằng tàu biển, xuất phát từ Hải Phòng đến thành phố cảng Mac Xây nước Pháp, nhân việc đi dự hội chợ (Đấu xảo) Thuộc địa năm 1906.
Thơ tự do ngày đó là một hình thức phá lệ khi nhìn từ góc độ văn hoá truyền thống. Sau này khi thể loại thơ tự do phát triển, xã hội đã gọi đó là Thơ mới!
- Điều đầu tiên thứ Ba:
Bài dịch thơ ngụ ngôn đầu tiên của La Phông Ten (Lafontain) – Lần đầu tiên giới thiệu trên tờ báo tiếng Việt đầu tiên do người Việt Nam làm Chủ bút ở Bắc Kỳ (Tonkin 1907).
Năm 1905, tại Bắc kỳ (Tonkin) xuất hiện tờ Đại Việt Tân Báo in bằng chữ Quốc ngữ, do một người Pháp là Ernest Babut (1878-1962) chủ trương. Tờ báo ra đời theo hợp đồng đặt hàng giữa Phủ Thống sứ Bắc kỳ và E. Babut. Đại Việt Tân Báo tồn tại hoàn toàn bằng sự hỗ trợ của Chính phủ Thuộc địa, Chủ bút là Đào Nguyên Phổ (1861-1908).
Trong 3 năm tồn tại, tờ báo chỉ có 200 độc giả là người dân đặt mua (những người không phải là các viên chức của bộ máy Chính quyền).
Tờ báo có đội ngũ biên tập quốc ngữ thiếu và yếu… Về mặt chính trị, tờ báo hoàn toàn vô dụng, hầu như không có bài báo nào về khoa học thường thức nhằm truyền bá những khái niệm vệ sinh, y học, thú y, canh nông, thương mại, kỹ nghệ… (Luutruquocgia 1.org.vn).
Đăng Cổ Tùng Báo ra đời năm 1907, là tờ báo tiếp nối từ tờ công báo in bằng chữ Hán có tên Đại Nam Đồng Văn Nhật Báo của Henri François Schneider (1851-1929).
Đăng Cổ Tùng Báo ra đời là sự kết hợp lợi ích cá nhân giữa H.F. Schneider và Nguyễn Văn Vĩnh, trong không khí cách mạng của Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục (ĐKNT). Báo in một trang bằng Hán văn và trang kia là Quốc ngữ, nhưng khác nhau về nội dung. Chủ bút phần tiếng Việt là Nguyễn Văn Vĩnh 25 tuổi, phần Hán văn lại chính là Đào Nguyên Phổ 45 tuổi.
“Đăng Cổ Tùng Báo’ là tờ báo tiếng Việt đầu tiên ở Bắc kỳ thể hiện đầy đủ phong cách của báo chí, với nội dung phong phú và hấp dẫn được người dân. Tờ báo chủ trương rõ ràng việc kêu gọi “Người An Nam nên viết chữ An Nam” (RFI ngày 27.11.2015).
Tờ báo bị đóng cửa sau 7 tháng hoạt động (bằng thời gian tồn tại của ĐKNT) do liên quan đến Phong trào Cách mạng văn hoá ĐKNT, truyền bá các tư tưởng tiến bộ, đòi cải cách xã hội.
- Điều đầu tiên thứ Tư:
Người Việt Nam đầu tiên là hội viên Hội nhân quyền Pháp.
Năm 1906, khi Nguyễn Văn Vĩnh 24 tuổi, ông được Đốc lý Hà Nội là Hause, cử là người chịu trách nhiệm thu gom các sản phẩm địa phương, tổ chức dẫn dắt các nhóm đại diện cho các lĩnh vực, thay mặt các vùng miền ở Đông Dương tham dự Hội chợ Thuộc địa (Đấu xảo) tại thành phố cảng Mac Xây, nước Pháp.
Sau ba tháng dự hội chợ, Nguyễn Văn Vĩnh đã xin ở lại thêm ba tháng nữa với mục đích tìm hiểu, học hỏi các quy trình công nghệ làm và in báo. Nhờ thời gian ở lại thêm này, Nguyễn Văn Vĩnh đã gặp gỡ với nhiều người bạn tiến bộ Pháp khi đến thăm Thủ đô Paris. Từ các mối quan hệ này, ông đã được mời tham gia ‘Hội Nhân quyền Pháp’ (Ligue des Droits de l’homme)
Cần nhấn mạnh, Nguyễn Văn Vĩnh là hội viên ‘Hội Nhân quyền Pháp’ trước khi là thành viên của ‘Hội Tam Điểm’ (Franc-maçonnerie)!
- Điều đầu tiên thứ Năm:
Nguyễn Văn Vĩnh với Nguyễn Du.
Bài số 5 được chia thành ba phần vì đây là một đề tài lớn, thu hút nhiều tâm huyết và công sức trong suốt cuộc đời sự nghiệp của Nguyễn Văn Vĩnh.
Năm 1909, lần đầu tiên ông đề cập tới Truyện Kiều trên tờ báo tiếng Pháp Notre Revue do mình là Chủ bút.
Năm 1913 lần đầu tiên ông cho xuất bản Truyện Kiều do ông dịch từ chữ Nôm ra Quốc ngữ.
Từ năm 1932 dến 1933, ông cho in nhiều kỳ Truyện Kiều được dịch ra tiếng Pháp trên tờ báo L’Annam Nouveau do ông vừa là Chủ nhiệm và là Chủ bút.
Năm 1942, Nhà Xuất bản Alexandre de Rhodes chính thức phát hành tập Một Truyện Kiều bằng tiếng Pháp, do Nguyễn Văn Vĩnh dịch.
Năm 1943 NXB Alexandre de Rhodes tiếp tục phát hành tập Hai Truyện Kiều từ bản dịch của Nguyễn Văn Vĩnh.
- Điều đầu tiên thứ Sáu:
Lần đầu tiên cuốn ‘Truyện trẻ con’ của Perol được dịch ra tiếng Việt
Rất nhiều người không biết nhà văn Pháp Saclơ Perol (Charles Perrault)- (1628-1703), tác giả của những câu chuyện để đời dành cho trẻ em như: Cô Bé Lọ Lem, Chú Mèo Đi Hia, Hằng Nga Ngủ Trong Rừng hay Cô Bé Quàng Khăn Đỏ…
Năm 1916, Nguyễn Văn Vĩnh cho xuất bản cuốn “Truyện Trẻ Con” bằng tiếng Việt. Trong lời giới thiệu, ông đã khẳng định nhận thức của mình về mục đích phổ biến cuốn sách, ông thầm phục tác giả, thấm cái giá trị cao cả, cùng tư tưởng sâu sắc ẩn chứa trong nội dung các câu chuyện, và ông viết:
“…Năm 1671, tiên-sinh được kén vào Đại Pháp Hàn-lâm-viện, đến năm 1687 thì tiên-sinh thủ-xướng nên cái vấn đề Tân học, Cựu-học, soạn ra tập thơ: “Thế-kỷ vua Đại Lô-y”; đến năm sau lại in ra sách: “So-sánh Cựu với Tân” (Parallèle des Anciens et des Modernes). Nhưng mà cái danh-giá rất lớn của tiên-sinh là ở tập truyện cổ tích này…”
- Điều đầu tiên thứ Bẩy:
Cải tiến chữ Quốc ngữ 1927.
Lịch sử chữ viết tiếng Việt dùng ký tự La Tinh trải qua gần 300 năm, kể từ khi ra đời, cho đến thời điểm trở thành chữ viết phổ thông của dân tộc Việt Nam (1924), nó đã được rất nhiều các nhân sĩ trí thức tham gia vào quá trình phát triển, bổ xung và hoàn thiện.
Thập niên 20 của thế kỷ trước, với sự có mặt của người Pháp, cùng với những nhu cầu mới của xã hội về một sự tiện lợi trong việc sử dụng ngôn ngữ với các phương tiện truyền thông, chữ Quốc ngữ đã được Nguyễn Văn Vĩnh nghiên cứu, tổng hợp các ý kiến khác nhau trong dư luận, và ông đã quyết định phổ biến việc chữ cái hoá các dấu trong tiếng Việt.
Kết quả này giúp cho hoạt động của ngành bưu điện phát triển, cải tiến quy trình kỹ thuật công nghệ in ấn, làm cho việc xuất bản được thuận lợi hơn, năng xuất cao hơn, và khoa học hơn khi dùng các máy móc, thiết bị ngành in do châu Âu sản xuất.
- Điều đầu tiên thứ Tám:
Tờ báo duy nhất trong lịch sử báo chí Việt Nam đoạt giả thưởng Quốc tế tại Paris năm 1932.
Việc tờ báo tiếng Pháp L’Annam Nouveau (Nước Nam Mới) do Nguyễn Văn Vĩnh sáng lập và là Chủ bút đoạt giải thưởng lớn GRAND PRIX, trong Hội chợ Quốc tế Báo chí Thuộc địa tổ chức tại Paris năm 1932, là một sự kiện chính trị đối với lịch sử Thuộc địa. Nhìn lại mục đích, tôn chỉ của tờ báo L’Annam Nouveau, ở góc độ chính trị, người ta thấy tờ báo đã công khai góp ý, phản đối một số sách lược không phù hợp của Chính phủ Bảo hộ.
Hai năm đầu (1931 và 1932) tờ L’Annam Nouveau, đã nhắm thẳng vào những vấn đề bất cập, những bất hợp lý trong chính sách cai trị, cũng như các vấn đề xã hội, dân sinh và giáo dục của Chính quyền Thực dân. Tính đối lập của tờ báo là rõ ràng, vậy nhưng, tại Hội chợ Báo chí Quốc tế, tờ báo này lại giành được giải thưởng lớn.
Đây là bằng chứng phơi bày khá toàn diện sự mâu thuẫn có tính đối đầu giữa Chủ nhiệm của tờ báo và Bộ máy cai trị. Điều này giúp hậu sinh giải đáp được một câu hỏi lịch sử, rằng Nguyễn Văn Vĩnh có phải là người theo Pháp hay không, như cách nhìn phiến diện thể hiện thuyết âm mưu của bộ máy chính trị, và một bộ phận dư luận xã hội!
- Điều đầu tiên thứ Chín:
Người Việt đầu tiên tham gia tổ chức thực hiện bộ phim điện ảnh đầu tiên ở Việt Nam năm 1924.
Là mẫu người thực nghiệp, ưa tìm tòi sáng tạo, nhận thức sâu sắc về những giá trị văn hoá cần đưa vào đời sống tinh thần của dân chúng, Nguyễn Văn Vĩnh ngoài việc tìm cách để phổ biến nền văn học tiến bộ của nhân loại, ông còn chuyển tải những giá trị to lớn của các loại hình nghệ thuật tiến bộ của Thế giới, với mong muốn làm giàu sự hiểu biết, nâng cao khả năng cảm nhận tinh thần, bồi đắp tính nhân văn, tính trí tuệ trong dân chúng. Ông đã đứng ra thực hiện việc dựng bộ phim điện ảnh đầu tiên ở Việt Nam.
Bộ phim Kim Vân Kiều tuy không thành công mỹ mãn như yêu cầu chuyên môn của ngành điện ảnh, bởi rất nhiều những đòi hỏi phức tạp về kỹ thuật, nghệ thuật mà hoàn cảnh Việt Nam lúc đó còn chưa cho phép, song nó đã mở ra một khái niệm hoàn toàn mới đối với dân chúng về thế nào là Điện ảnh, điều mà trước đó người dân Việt Nam gọi nôm là Chớp bóng.
Thưa các quý vị và các bạn!
Chúng tôi hoàn toàn không có tham vọng, đòi hỏi xã hội phải công nhận Nguyễn Văn Vĩnh là người đầu tiên, hay là người duy nhất trong nhiều lĩnh vực mang tính khai phá đối với nền văn hoá nước nhà, bởi điều này trái với tâm nguyện và ý thức của ông, ông không quan tâm đến danh!
Tuy nhiên, trong tầm hiểu biết nhất định, cùng với lương tâm mách bảo, thông qua những cơ sở dữ liệu lưu trữ, với thời gian, chúng tôi nhận thấy, những đóng góp của Nguyễn Văn Vĩnh vào tiến trình phát triển nền dân trí của xã hội Việt Nam trong thế kỷ 20 là thật sự độc đáo, là những dấu mốc quan trọng hình thành nền văn hoá tiến bộ, và hoàn toàn có thật.
Việc ghi nhận những cống hiến của Nguyễn Văn Vĩnh trong lịch sử dựng nước, là bổn phận của hậu thế, thay vì bị phủ nhận do tính khác biệt về tư tưởng, tạo ra đường lối tuyên truyền mang ý định áp đặt của các thể chế cầm quyền.
Thực chất, còn không ít những lĩnh vực mà theo các chứng cứ lịch sử, đã chứng minh Nguyễn Văn Vĩnh là người duy nhất, người đầu tiên tham dự vào phong trào cải cách xã hội Việt Nam những thập niên đầu của thế kỷ 20, mang lại sự tiến bộ nổi bật cho nền dân trí của dân tộc mình, cho đất nước mình.
Xin hẹn các quý vị và các bạn vào những trường đoạn tiếp theo của đề tài: Học giả Nguyễn Văn Vĩnh NHỮNG ĐIỀU ĐẦU TIÊN VÀ DUY NHẤT.
Trân trọng!
BBT Tannamtu.com
NGUYỄN LÂN BÌNH
Ghi chú:
BBT chúng tôi xin hân hạnh được tiếp nhận các ý kiến đóng góp và phê bình của độc giả. Địa chỉ nhận phản hồi: nguyenlanbinh@gmail.com.