Thưa các quý vị và các bạn!
Ngày 10/6/2019, Chúng tôi đã có bài giới thiệu về một số người con của học giả Nguyễn Văn Vĩnh với đầu đề: MÔI SINH VĂN HÓA (Giới thiệu sách mới phát hiện).
Trong bối cảnh toàn nhân loại, đặc biệt là những bác sĩ y khoa ở khắp mọi quốc gia trên Thế giới, đang vật lộn vô cùng căng thẳng, chống lại nạn dịch toàn cầu, chúng tôi thiển nghĩ, nên gửi tới các quý vị và các bạn trích đoạn bài viết, của người con trai cả của học giả Nguyễn Văn Vĩnh. Ông là bác sĩ y khoa, tốt nghiệp ở Paris năm 1930, với những tâm sự nghề nghiệp, trong điều kiện của một nước Việt Nam thuộc địa, nó khó khăn và mâu thuẫn ra sao với Chính quyền đương thời.
Bài viết có ba phần, tuy nhiên lần này, chúng tôi xin chỉ giới thiệu phần Hai của bài viết, để chia sẻ với các bác sĩ thời nay một chút góc khuất của hoàn cảnh, khi người có chuyên môn muốn thể hiện mình, không phải mong, muốn là được. Đây cũng là những mối liên quan đến bối cảnh xã hội, và những tác động giữa Nhà Cầm quyền với giới chuyên môn y khoa ra sao? Khi mà đất nước này còn lệ thuộc vào ngoại bang cách đây một thế kỷ.
Người bác sĩ, ở chế độ chính trị và thể chế xã hội nào cũng vậy, đó là người luôn giữ vai trò cứu nhân độ thế. Xong để cứu được nhân, để độ được thế, không có nghĩa, muốn là được!
Chúng tôi cũng xin được đăng kèm bản gốc tiếng Pháp của bác sĩ Nguyễn Hải. Trong trường hợp, quý vị nào muốn được đọc toàn văn, xin liên hệ với chúng tôi theo Email và số điện thoại trong mục liên hệ của trang web.
Trân trọng!
BBT TNT.comNGUYỄN LÂN BÌNH
(Phần hai)
BÁC SĨ TỰ DO
“Những người tìm cách khai thác những khó khăn và bất hạnh của thời cuộc để làm suy yếu đất nước, và phục vụ những toan tính ích kỷ của họ, là những công dân tồi, và hành động gây hại đó phải được ngăn chặn và, nếu cần thiết, phải bị trừng trị một cách nghiêm khắc”.
Louis ROLLIN
Chúng tôi đã tái hiện, tại bản tin số gần nhất của chúng tôi, thông tư số 27 – 2 / S do ngài Bộ trưởng Bộ Thuộc địa P. Laval kí, và ghi rõ “các hướng dẫn thực hiện phải được coi là chính thức”. Thông tư này, ký ngày 5 tháng 10 năm 1934, kèm theo công văn của Bộ trưởng ngày 9 tháng 10 năm 1934, được gửi tới ngài Toàn quyền Robin sau khi sắc lệnh ngày 7/11 được ký?
Chúng tôi đành tin vào điều đó, bởi thay vì tuân thủ các hướng dẫn chính thức của Bộ trưởng, có nghĩa là kể từ bây giờ, “tất cả các loại dịch vụ y tế có thu tiền sẽ bị cấm đối với các bác sĩ công, thường dân và quân đội, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt mà họ sẽ được các đồng nghiệp là bác sỹ tư nhân yêu cầu tham khảo ý kiến”, sắc lệnh 7/11/1934 có mục đích thiết lập một Ủy ban để “nghiên cứu các thủ tục điều chỉnh các dịch vụ khách hàng của bác sỹ công”.
Ngoài trường hợp đặc biệt mà các bác sĩ công sẽ được mời đến tham khảo ý kiến của một trong những đồng nghiệp tư nhân của họ, trường hợp mà chúng ta không còn gì phải bàn, tất cả các thành viên có liên quan của Ủy ban, ngoại trừ các đại diện, bác sĩ tư, những người thường xuyên được bổ nhiệm sau khi tham khảo ý kiến với tất cả các đồng nghiệp có liên quan, và có xu hướng mở rộng dịch vụ khách hàng, trừ trường hợp ngoại lệ được nêu trên, không có gì khác là sự vi phạm sắc lệnh của Bộ trưởng đã ban hành, dù đã được khẳng định, rằng nó phải được coi là chính thức.
Vì vậy, chúng tôi có xu hướng tin rằng, Toàn quyền Robin đã không đọc thông tư
và công văn của Bộ trưởng, khi ông ký sắc lệnh ngày 7/11/1934. Hoặc giả, ông đã bị người ta lừa dối vì quá cả tin. Bởi vì chúng ta không thể, trong giây lát, tin rằng ông Robin có thể cho phép tạo ra một vỏ bọc hợp pháp cho hành động của một số bác sĩ công, những người mà với chúng tôi, các thầy thuốc tư, vẫn là những đối thủ cạnh tranh ghê gớm nhất, vì họ có công việc ổn định và an toàn, lương cao, v.v … Cũng như uy tín trong mắt của đại đa số dân chúng liên quan đến các dịch vụ công.
Chúng tôi không có vinh dự là một phần của Ủy ban ngày 7 tháng 11 họp lần đầu tiên vào ngày 10/12/1934, mặc dù mười một đồng nghiệp người An Nam của chúng tôi, những người được cấp phép (tổng cộng có mười bốn người) có mặt tại cuộc họp ngày 29/11/1934 ở Khách sạn Splendid, đã chỉ định chúng tôi đại diện cho họ.
Và đây là một cách giải thích khác các văn bản: nghị định ngày 7 tháng 11 quy định về một bác sĩ tư, người Đông Dương được công đoàn chỉ định, được hiểu khi nói đến một bác sĩ tư người Đông Dương, nghĩa là tốt nghiệp trường Hà Nội. Vì vậy, các bác sĩ và thầy lang người An Nam chỉ có thể được đại diện bởi Tiến sĩ Blot, Chủ tịch Hiệp hội các bác sĩ tư nhân, và nếu chúng tôi muốn giải thích các văn bản theo cách hiểu của từ “bác sĩ tư Đông Dương”, thì các bác sĩ An Nam không được đại diện, vì Tiến sĩ Blot đại diện cho các bác sĩ tư châu Âu.
Vì vậy, chúng tôi sẽ phản đối, nhưng chúng tôi biết chẳng thể làm được gì với Ủy ban này, nơi các quan chức tìm cách định hướng các chỉ thị của Bộ trưởng sang hướng có lợi cho họ. Và chúng tôi thậm chí đã nghe nói, rằng ông Chủ tịch phiên họp ngày 7 Tháng 11 đã tuyên bố tại phiên họp, rằng Chính quyền không cần thiết phải đếm xỉa đến các điều khoản trong thông tư của Bộ trưởng!
Trên thực tế, các Bộ trưởng đã thông qua, và ông Laval không ở trên phố Oudinot để áp đặt việc thực thi các mệnh lệnh của ông ta từ khoảng cách 12.000 km.
Tuy nhiên, tôi, một gã nhà-quê, vẫn hạnh phúc với sáu bát cơm mỗi ngày (ba bát mỗi bữa, khi tôi khỏe). Vâng, tôi nhìn họ lượn đi lượn lại, các vị Thống đốc của chúng ta và các quan chức cao cấp khác, cũng như các quan chức thấp hơn.
Và khi tôi được nuôi sống một cách hào phóng trong nhiều năm bằng thứ mủ cao su của hãng Alma Mater, tôi không thể không cảm thấy ghê tởm khi chứng kiến những người Pháp chỉ làm mỗi việc, là cố gắng gây khó dễ với tôi chỉ nhằm giành được sáu bát cơm của tôi.
Tôi lôi ra khỏi ngăn kéo tấm bằng tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa trang trọng, trên đó ghi rõ tôi có quyền “hưởng mọi quyền và đặc quyền gắn liền với nó, và phù hợp với các quy định của luật pháp”.
Tôi suy ngẫm về nó và nghĩ lại về ngày trọng đại khi tiếp nhận tôi, vị Chủ nhiệm đề tài luận án của tôi, Giáo sư J. L. Faure, bắt tay tôi và nhắn nhủ “hãy đem lợi ích của nền khoa học Pháp về cho đất nước của các bạn”. Than ôi! Thưa chủ nhiện đề tài luận văn thân yêu của tôi và các bậc thầy thân mến của tôi, khoa học Pháp, người ta đang biến nó thành thứ hàng độc quyền ở đất nước này!
Không chỉ có nhiều bác sĩ người Pháp nản lòng trước quyết định lập nghiệp tại các nước thuộc địa, như ngài Bộ trưởng Laval nói, tôi biết có hàng chục đồng môn từ khóa học củả tôi, đã không thể đem lại ích lợi của nền khoa học Pháp cho đồng bào của họ khi họ về nước, và vẫn còn khoảng bốn chục các bác sĩ y khoa Đông Dương khác dự kiến sẽ hồi hương trong năm nay, hoặc đầu năm tới, và cùng với chúng tôi, họ sẽ thành lập một đội quân thất nghiệp mới.
Nếu ông Laval không còn ở trên phố Oudinol, đã có ông Bộ trưởng Louis Rollin, người có tiếng nói tuyệt vời vang vọng trên rất nhiều diễn đàn, thay thế. Và chúng tôi hy vọng, rằng câu nói đẹp đẽ mà chúng tôi đưa vào sử thi trong bài viết này, sẽ không chỉ đơn giản, là một từ ngữ sẽ bị chìm nghỉm sau khi tạo ra hiệu ứng cộng hưởng.
Cần phải hiểu rằng, một khi các Bộ trưởng đã phê chuẩn, thì hành vi của Chính phủ Pháp sẽ vẫn nhất quán, dù chỉ để chúng ta không phải thất vọng đối với nhà nước Bảo hộ. Chúng ta, những người mà nhà nước Bảo hộ đã tỏ ra tốt bụng, khi “đánh đồng và tập hợp lại không có sự phân biệt trong một tình cảm anh em chân thành”!
Bác sỹ NGUYỄN HẢI
Người dịch: Nguyễn Như Phong.
Nguyên bản tiếng Pháp
Médecins libres
********
II
« Ceux qui cherchent à exploiter les difficultés et les malheurs des temps pour affaiblir leur Patrie et servir leurs égoïstes desseins sont de mauvais citoyens dont l’action néfaste doit être prévenue et, le cas échéant, sévèrement réprimée. »
Louis ROLLIN
Nous avons reproduit dans notre dernier numéro, la circulaire n°27 – 2/S signée de M. le Ministre des Colonies P. Laval, et dont « les instructions doivent être considérées comme formelles ». Cette circulaire datée du 5 octobre 1934 et accompagnée de la dépêche ministérielle datée du 9 octobre 1934 serait-elle parvenue à la connaissance de M. le Gouverneur général Robin ultérieurement à la signature de l’arrêté du 7 novembre ? Nous penchons à le croire. Puisqu’au lieu de prendre en considération les instructions formelles du Ministre, c’est-à dire que désormais, « toute médecine payante sera interdite aux médecins de l’Administration, civils et militaires, sauf le cas exceptionnel où ils seraient appelés en consultation par un de leurs confrères libres », l’arrêté du 7 novembre 1934 institue une commission pour « étudier les modalités d’une règlementation de l’exercice de la clientèle par les médecins fonctionnaires ».
En dehors du cas exceptionnel où les médecins de l’Administration seraient appelés en consultation par un de leurs confrères libres, cas qu’on n’a plus à discuter, tout desideratum des membres de la Commission autres que les représentants, des médecins libres, régulièrement désignés après consultation de tous leurs confrères intéressés et tendant à l’extension de l’exercice de la clientèle en dehors du cas exceptionnel prévu, ne peut être qu’une dérogation à la règle édictée par le Ministre qui a bien insisté qu’elle doit être formelle.
Donc, nous penchons à croire que M. le Gouverneur général Robin n’avait pas lu la circulaire et la dépêche ministérielle, quand il signa l’arrêté du 7 novembre 1934. Ou alors, on l’a trompé dans sa bonne foi. Car nous ne pouvons pas un seul instant croire M. Robin capable de faire donner encore une apparence de légalité aux agissements de certains médecins fonctionnaires qui nous font, à nous, médecins libres, la plus redoutable des concurrences, puisqu’ils ont une situation stable et assurée, une solde élevée, etc… ainsi que le prestige que confère aux yeux de nos populations toute fonction publique.
Nous n’avons pas eu l’honneur de faire partie de la Commission du 7 novembre qui s’est réunie pour la première fois, le 10 décembre 1934, bien que onze de nos confrères annamites patentés (il y a quatorze en tout) présents à la réunion du 29 novembre 1934 à l’Hôtel Splendid nous aient désignés pour les représenter. Voilà encore une manière d’interpréter les textes : l’arrêté du 7 novembre prévoit un médecin libre, indochinois désigné par le Syndicat, on a voulu lire un Médecin Indochinois libre c’est-à dire diplômé de l’Ecole de Hanoi. Aussi les Docteurs et médecins annamites n’étaient-ils représentés que par M. le Dr Blot, président de l’Association des Médecins libres, et si l’on voulait bien interpréter les textes comme on a fait pour le mot Médecin libre indochinois, les Docteurs annamites n’étaient pas représentés du tout, puisque le Dr Blot représentait les Médecins libres européens. Donc, nous protesterons, Mais nous savions qu’il n’y avait rien à faire pour nous au sein de cette Commission où des fonctionnaires cherchaient à tourner les instructions du Ministre à leur profit. Et nous avons même entendu dire que M. le Président de la Commission du 7 novembre aurait déclaré en séance que l’Administration n’avait pas à tenir compte des termes d’une circulaire ministérielle !
Les ministres passent, en effet, et M. Laval n’est plus à la rue Oudinot pour faire respecter ses ordres à 12.000 kilomètres au-delà des mers. Mais le nhà-quê que je suis, reste, qui se contente de six bols de riz par jour (trois par repas, quand je me porte bien). Eh bien, je les regarde passer, comme passent aussi nos Gouverneurs généraux et d’autres hauts-fonctionnaires moins hauts. Et quand je me suis nourri pendant des dizaines d’années du latex généreux de l’Alma Mater, je ne puis m’empêcher d’éprouver aujourd’hui un certain écœurement, en voyant des Français qui vivent bien chercher à me créer des difficultés pour gagner mes six bols de riz. Je sors de mon tiroir le beau diplôme de Docteur en Médecine sur lequel il est écrit que j’ai à « en jouir avec les droits et prérogatives qui y sont attachés par les lois, décrets et règlements ». Je le contemple et pense au jour solennel où en me recevant, mon Président de thèse, M. le Pr J. L. Faure, me serra la main et me dit « d’apporter là bas les bienfaits de la science française ». Hélas ! Mon cher Président de thèse et Mes chers maîtres, la science française, on est en train de la monopoliser en ce pays !
Il n’y a pas que les nombreux docteurs en médecine français qui se découragent par avance d’aller s’établir aux colonies, comme le dit M. le ministre Laval, il y a encore une dizaine de camarades de ma promotion, que je connaisse, qui ne peuvent plus rentrer chez eux pour apporter à leurs compatriotes les bienfaits de la science française, il y a encore quarante autres docteurs en médecine indochinois qui doivent rentrer cette année ou au début de l’année prochaine, et qui formeront avec nous une bonne petite armée de chômeurs.
Si M. Laval n’est plus à la rue Oudinol, M. le Ministre Louis Rollin, dont la belle voix de par le monde a résonné dans tant de hauts-parleurs, le remplace. Et nous espérons que la belle phrase que nous avons mise en épigraphe à cet article, ne sera pas simplement une parole qui s’évanouira après avoir résonné. Qu’il fasse comprendre que si les ministres passent, les actes du gouvernement français resteront cohérents, ne fût-ce que pour ne pas nous désespérer de la Nation protectrice, nous qu’il a bien voulu « confondre et unir sans distinction dans un sentiment fraternel » !
Dr NGUYEN HAI
P. S. – Nous avons écrit ceci, après avoir recueilli les doléances de tous nos confrères libres, qui se sont confondues avec les nôtres pour former cette longue plainte qui a déjà touché le cœur de beaucoup de bons citoyens qui existent heureusement encore. A la Commission du 7 novembre, M. le Dr Blot s’est abstenu au moment du vote, et malgré la bonne partie de médecins fonctionnaires dont la Commission était composée, nous avons obtenu cinq voix pour le respect des instructions de M. le Ministre Laval, contre huit. Il est à remarquer que parmi les cinq personnes qui ont voté pour les médecins libres se trouvaient les deux représentants des populations française et annamite et le représentant des pharmaciens civils ; ce qui prouve tout simplement que dans cette commission les fonctionnaires sont en bon nombre et solidaires. Cette question intéresse tous les médecins libres français et annamites et l’avenir de beaucoup de nos jeunes gens, elle porte atteinte au bon renom de la France. Nous ne craignons pas de le dénoncer sachant que notre cause est bonne. Pour que des esprits chagrins ne trouvent rien à redire, et que le public entende plusieurs sons de cloche, nous ouvrons cette feuille à tous les médecins, sans distinction pour exprimer leurs points de vue.
Copier l’œuvre : NGUYỄN THỊ HƯƠNG CẦN