(Bài viết nhân 90 năm ngày Nguyễn Văn Vĩnh qua đời)
SỰ THẬT CÓ THỂ GÂY ĐAU KHỔ TRONG CHỐC LÁT,
NHƯNG NỖI ĐAU DO BỊ LỪA DỐI SẼ KÉO DÀI HẾT CUỘC ĐỜI.
(Danh ngôn)
Phần một.
GIẢ DỐI SỢ SỰ TRA XÉT
Thưa các quý vị và các bạn!
Sự giả dối có vô vàn biến thể, nhưng sự thật chỉ có một thể tồn tại duy nhất.
(Jean Jacques Rousseau (1712-1778) – Giăng Giắc Rut-xô – Thụy Sỹ, tác giả cuốn sách tư tưởng triết học chính trị, ‘Bàn về Khế ước xã hội – Du Contrat social’, cơ sở để nhân loại tạo dựng nền dân chủ và ý chí toàn dân).
Tôi xin được khẳng định một thực tế, rằng suốt thế kỷ qua, đề tài học giả Nguyễn Văn Vĩnh là câu chuyện gây nhiều nỗi trăn trở nhất trong lịch sử dư luận xã hội, cả ở bình diện công khai, và cả trong các góc khuất ở mọi giai tầng của đời sống xã hội, chính trị tư tưởng, thậm chí, không chỉ trong trong các diễn ngôn lịch sử, và cả ở trong lý luận học thuật của mọi thể chế chính trị ở Việt Nam!
Để giải tỏa sự ngờ vực, Phri-đrích Ăng-ghen (Friedrich Engels) có dạy: “Thà phải đi tìm kiếm sự thật suốt một đêm, còn hơn phải nghi ngờ nó suốt một đời!”.
Hơn hai chục năm qua, bằng những nỗ lực tột cùng, bằng mọi loại hình của thế giới truyền thông công khai, đối với cả hệ thống cầm quyền và với cả các tổ chức dân sự, và không chỉ ở Việt Nam, tôi đã mạnh dạn, nghiêm túc trình bày trước mọi đối tượng xã hội, từ các cấp quyền lực cao nhất, đến những cá nhân có học vấn tiêu biểu được xã hội ghi danh, những bằng cứ, dẫn chứng với sự đa dạng tới mức đồ xộ về thân thế và sự nghiệp của dịch giả, nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh, những mong, dù đi đâu về đâu, dù xuôi hay ngược, trước một linh hồn oan khuất, lịch sử mãi cần một sự thật minh bạch, rằng Nguyễn Văn Vĩnh là ai? Vậy mà, câu hỏi đến hôm nay vẫn là:
Vì sao, con người có một sự nghiệp để lại nhiều dấu ấn lịch sử, với những giá trị hiện hữu không thể bàn cãi về văn hóa xã hội, được các chuyên gia hàng đầu về lịch sử văn hóa xác nhận, là người đã tạo ra bước ngoặt về tri thức bằng con chữ, làm thay đổi lối tư duy cổ hủ không chỉ cho người dân nước mình, mà cả cho sự mở mang về ý thức nhân văn đến mức ngạc nhiên trong quan hệ Việt – Pháp, ngay từ khi hai nước vẫn còn là thù địch, vậy điều gì đã cản trở các cơ quan có trách nhiệm của cả hai Quốc gia đến nay, vẫn không có thái độ quan tâm ở mức cần thiết?
Tôi tin, rằng nguyên nhân của sự im lặng đó, không phải vì nhân thân của kẻ nói ra điều ‘nhạy cảm’ này chỉ là một công dân hạng phổ thông!
Tôi đã chứng minh bằng những cứ liệu lịch sử cụ thể cả bằng con số, con chữ và hình ảnh, với đòi hỏi gay gắt của lương tâm, về một quá khứ, một bức chân dung thực về một Nguyễn Văn Vĩnh nguyên bản, để Lịch sử không thể mập mờ, kéo theo những nhận thức sai lệch, hệ quả của định kiến và sự áp đặt, để dân chúng sống trong tâm lý mơ hồ với sự ngờ vực, về những kỳ tích của ông trong dòng chảy lịch sử, kết quả của một sự nghiệp mang tính dâng hiến, nhưng con người này đã phải hứng chịu những hậu quả bi đát cùng cực, do các thuyết âm mưu từ mọi phía đổ vào!
Nguyễn Văn Vĩnh – Con người đã tự viết lịch sử cho chính mình, ông không thể là hình ảnh được tạo ra bằng những đánh giá phiến diện, hậu quả của sự mặc cảm, thành kiến đến mức đố kỵ của các thế lực cầm quyền, gieo rắc sự bán tín bán nghi về những giá trị có thật trong sự nghiệp văn hóa mà ông để lại. Thực tế này đã bóp nghẹt, tàn phá lòng tự trọng, tính tự tôn giống nòi, và không phải chỉ đối với hậu thế, mà còn với lịch sử văn hóa của một dân tộc giàu sắc thái như dân tộc Việt.
Thế nào để được gọi là: Sự thật lịch sử? Sự thật không thể bị lệ thuộc vào thiên kiến và sự ác cảm, lịch sử phải như nó có, chứ không thể như người ta muốn!
GÓC CHIẾU THAM KHẢO:
1/ Nguyễn Văn Vĩnh có phải là nhà yêu nước không, khi toàn bộ sự nghiệp văn hóa của ông chỉ phục vụ một mục đích duy nhất là, tạo dựng vốn tri thức tiến bộ cho giống nòi, cơ sở để xây dựng một nền độc lập, một nền dân chủ cho một dân tộc bị áp bức triền miên bởi Chủ nghĩa Phong kiến và Chủ nghĩa Thực dân?
2/ Nguyễn Văn Vĩnh không chỉ là cộng sự, ông còn là người bạn tin cậy được trân trọng bởi các nhà cách mạng hàng đầu ở Việt Nam, những người mang tư tưởng yêu nước, không phân biệt là Dân tộc chủ nghĩa hay Vô sản quốc tế, điều này có thật không?
3/ Những tư liệu đã công bố qua các phương tiện truyền thông suốt nhiều thập niên qua, những đánh giá của các nhân sĩ gạo cội trong lĩnh vực văn hóa lịch sử về những cống hiến của Nguyễn Văn Vĩnh trong việc phát triển, hoàn thiện văn viết, chữ viết tiếng Việt dùng ký tự La Tinh thông qua báo chí, thứ công cụ đắc dụng, tạo dựng nền dân trí cho một dân tộc chưa bao giờ có một loại chữ viết phổ thông, và là thứ nuôi dưỡng trí tuệ cho một giống dân, hậu thuẫn cho sự thành công của mọi cuộc cách mạng ở Việt Nam trong thế kỷ XX, điều này có hiện hữu không?
4/ Ngoài những giá trị đặc thù của nền văn học dịch sang tiếng Việt, ngành in ấn và phát hành báo chí từ đầu thế kỷ XX mà Nguyễn Văn Vĩnh là người tiên phong (đặc biệt ở phần phía Bắc Việt Nam), ông còn là người Việt Nam đầu tiên du nhập, phổ biến các loại hình văn hóa nghệ thuật hiện đại của nhân loại, giúp mở mang tâm trí người dân, hình thành Nền Văn hóa chữ Quốc ngữ ở thế kỷ XX, điều này có phải là sự thật không?
5/ Nhờ vốn hiểu biết sâu sắc về khoa học xã hội, hiểu bản chất của các chế độ chính trị, ông nuôi ước nguyện xây dưng một nền cộng hòa cho đất nước này, nhưng Nguyễn Văn Vĩnh chưa khi nào tham gia bất kỳ một đảng phái nào, ông không bị chi phối, lệ thuộc vào các hệ tư tưởng chính trị, ông độc lập trong phương thức động viên cách mạng, ông chống lại cường bạo và, không phục tùng trước bất kỳ một bộ máy cai trị nào lúc sinh thời, vì theo ông, tất cả họ đều không mang tinh thần dân chủ, không tôn trọng quyền làm người của người dân.
6/ Nguyễn Văn Vĩnh có phải là kẻ trục lợi, ham mê tước vị và tiền bạc, đi ngược lại lợi ích của dân tộc như trong một vài cáo buộc mang mục đích chính trị của các lực lượng bảo hoàng, các thế lực cạnh tranh không lành mạnh trong lịch sử không?
7/ Nguyễn Văn Vĩnh có trung thực không khi chối bỏ tiền tài và danh vị? Không nhận Huân chương Bắc đẩu Bội tinh, khước từ việc làm quan Thượng thư cho Triều đình Huế, ông không lụy tình bởi bất kỳ một thế lực nào, vậy việc quy kết vì vỡ nợ, dẫn đến cái chết đơn độc năm 1936 ở miền Nam nước Lào của ông có bình thường không? Nếu là không bình thường, vậy ai phải chịu trách nhiệm về nỗi đau bất thường đó, điều để lại những hậu quả trầm kha cho một gia tộc và một dân tộc trong suốt thế kỷ qua???
Khối lượng các di cảo được tổng hợp từ nhiều thế hệ của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu với chuyên môn sâu, chính là những bằng chứng không thể bác bỏ, phản ánh đầy đủ bản chất, nhân cách con người Nguyễn Văn Vĩnh!
Đã có rất nhiều nhân sỹ trong nhiều giai đoạn lịch sử, với lòng tự tôn dân tộc, đã tận tâm quan sát, nghiên cứu, chứng minh con người và sự nghiệp Nguyễn Văn Vĩnh từ lúc tóc họ còn xanh, cho đến khi họ về với áng hoàng hôn của cuộc đời, nhưng trong chính sử, vẫn chỉ là một sự… ‘im lặng’ của các bộ máy quyền lực! Vậy vướng mắc, uẩn khúc nào đã cản trở những nhà nghiên cứu có lương tâm đó đi tới cùng?
Đành rằng, với một số trường hợp, vì những nguyên nhân hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp của những thế lực dấu mặt đã tác động, cản trở, thậm chí khống chế, chia rẽ cả các mối quan hệ nội tộc trong dòng họ Nguyễn Văn Vĩnh, nhằm tạo ra những góc nhìn tiêu cực, làm thui chột ý nguyện muốn minh bạch hóa về vai trò lịch sử của ông… Cũng còn có cả những lý do trần tục, liên quan đến danh vị và lợi ích vật chất, đã biến một số người thiếu lòng trung thực, tìm đến rồi bỏ đi vì cái lợi cá nhân không thỏa mãn, họ đã quay lưng với tiền nhân, trở thành những kẻ dang dở trong nhân cách, tự đứng vào hàng ngũ của những kẻ cơ hội, để rồi ân hận do bị dằn vặt cho đến khi nhắm mắt, vì phải mang món nợ lớn trước lịch sử, đó là việc biết rõ sự thật, nhưng lẩn tránh!
Câu hỏi vì sao Nguyễn Văn Vĩnh vẫn chưa được lịch sử minh định, đã trở thành nỗi đau không chỉ dành cho những người có nhân tâm, mà hậu thế cũng không thể im lặng cúi đầu như chưa từng nghe thấy sự thật này. Sự thật về một con người đã được Nhà Cách mạng, Nhà yêu nước Phan Bội Châu (1867-1940), con người được cả dân tộc quý trọng, đã phải nức nở khi nghe tin Nguyễn Văn Vĩnh qua đời, rằng:
“Ôi bạn ta ngọc báu của năm châu…!”
Nguyễn Văn Vĩnh đã mất đúng 90 năm trước, một lần nữa, để bổ xung vào sự hiểu biết về con người đã để lại nhiều nỗi day dứt trong lịch sử dư luận ở Việt Nam, kẻ được người đương thời vinh danh là Người Công dân Vĩ đại, tôi xin giới thiệu tiếp một bài viết sinh động, của một nhân sỹ được mọi chế độ chính trị ở Việt Nam trong thế kỷ XX tôn trọng, không phải chỉ vì năng lực chuyên môn và những cống hiến của ông trong nền văn hóa dân tộc, mà ông còn là thành viên của một dòng họ khoa bảng, một gia đình cách mạng danh giá, và là người sống cùng thời với Nguyễn Văn Vĩnh, đó là nhà văn, nhà báo Đào Trinh Nhất (1900-1951).
Hết phần một.